Doppelter Genuss? Doppeltes Genus! – deutsche Version, Folge 9

Sinnlich über die Grammatik! Für alle ab der Mittelstufe oder diejenigen, die Schwierigkeiten beim Einschlafen haben;-) Viel Spaß bei der deutschen Version der Folge 8.

Doppelter Genuss? Doppeltes Genus! – deutsche Version – Transkription der Folge Nr. 9

Hallo, hier ist Monika. Der Titel klingt seltsam, ich weiß. Auf Deutsch jedoch kann man schon eher etwas damit anfangen, mit dem polnischen Titel hättest Du sicherlich mehr Schwierigkeiten.

Du weiß also, was das Wort „der Genuss” bedeutet, oder? Es weist auf jeden Fall auf etwas Angenehmes, Sinnliches hin. Einen Genuss hat man z. B.dann, wenn man etwas Leckeres isst. Ein Konzert, ein Buch kann ebenso ein Genuss sein. Ein Genus hat dagegen beim besten Willen nichts, was die Sinne ansprechen würde. Es ist ein rein grammatischer Begriff und als solcher wird er wieder das Thema dieser Folge sein. Warum aber doppelt?

Ich bin mir sicher, dass ich nicht die Erste bin, die auf die Idee gekommen ist, dieses Wortspiel zu betonen: „ Der doppelter Genuss, das doppelte Genus”. Trotzdem werde ich es machen, weil es sehr trefflich das von mir vorgestellte Thema wiedergibt.

Mit dem doppelten Genus des Substantivs ist oft seine unterschiedliche Bedeutung verbunden. In der polnischen Sprache gibt es auch Worte, die identisch aussehen, aber etwas Anderes bedeuten. Nehmen wir als Beispiel „das Äuglein“. Auf Polnisch bedeutet es ein kleines Auge, aber auch eine Laufmasche in einer Strumpfhose. Oder „das Schloss“. So wie in der deutschen Sprache geht es hier entweder um ein imposantes Gebäude, wo früher Könige gewohnt haben, oder eine Vorrichtung in einer Tür, bzw. in einem Tor, in die ein Schlüssel passt, oder letztendlich, ein Reißverschluss.

Was erwartet Dich also heute? Doppeltes Genus des Substantivs geteilt in:

  • Substantive mit gleicher Form, gleicher Bedeutung und verschiedenem Genus

  • Substantive mit gleicher Form, verschiedener Bedeutung und verschiedenem Genus (Homonyme)

  • Substantive mit ähnlicher Form, verschiedener Bedeutung und verschiedenem Genus

Es geht los!

Das Deutsche besitzt eine Reihe von Substantiven, die mit doppelte Genus gebraucht werden. Dabei sind verschiedene Gruppen zu unterscheiden:

1. Substantive mit gleicher Form, gleicher Bedeutung und verschiedenem Genus

der / die Abscheu

der / das Abszess

der / das Bereich

der / das Bonbon

der / das Dotter

der / die / das Dschungel

der / das Filter

der / das Gulasch

der / das Katheder

der / das Kautschuk

der / das Kehricht

der / das Keks

der / das Knäuel

der / das Lampion

der / das Liter

der / das Marzipan

der / das Meter

der / das Podest

der / die Quader

der / das Silo

der / das Sims

der / das Spind

der / das Teil

der / das Terpentin

der / die Wulst

der / die Zierrat

der / das Zubehör

2. Substantive mit gleicher Form, verschiedener Bedeutung und verschiedenem Genus (Homonyme)

der Alp gespenstisches Wesen der Alp

die Alp(e) Bergwiese die Alp(e)

der Balg abgezogenes Fell der Balg

das/der Balg ungezogenes Kind das/der Balg

der Band Buch der Band

das Band etwa zum Binden das Band

der Bauer Landwirt der Bauer

der/das Bauer Käfig der/das Bauer

der Bulle Stier, Polizist der Bulle

die Bulle Urkunde die Bulle

der Bund Vereinigung der Bund

das Bund etwas Gebundenes das Bund

der Erbe Übernehmer einer Hinterlassenschaft der Erbe

das Erbe Hinterlassenschaft das Erbe

der Ekel Abscheu der Ekel

das Ekel unangenehmer Mensch das Ekel

der Flur Korridor der Flur

die Flur Feld die Flur

der Gehalt Wert der Gehalt

das Gehalt Lohn das Gehalt

der Golf Meeresbucht der Golf

das Golf Ballspiel das Golf

der Heide Anhänger einer polytheistischen Religion der Heide

die Heide Landschaftsform die Heide

der Hut Kopfbedeckung der Hut

die Hut Vorsicht die Hut

der Kaffee Getränk der Kaffee

das Cafè Gaststätte das Cafè

der Kiefer Schädelknochen der Kiefer

die Kiefer Nadelbaum die Kiefer

die Koppel Viehweide die Koppel

das Koppel Gürtel das Koppel

der Kristall Stein, Stofform der Kristall

das Kristall geschliffenes Glas das Kristall

der Kunde Käufer der Kunde

die Kunde Nachricht die Kunde

der Laster Lastkraftwagen der Laster

das Laster Untugend das Laster

der Leiter Vorgesetzter der Leiter

die Leiter zum Steigen bestimmt die Leiter

der Mangel Fehler der Mangel

die Mangel Wäscherolle die Mangel

die Mark Währungseinheit die Mark

das Mark Knocheninneres das Mark

der Marsch Musik der Marsch

die Marsch Landschaftsform die Marsch

der Mast Schiffsbaum der Mast

die Mast Intensivfütterung die Mast

der Militär Soldat der Militär

die Militär Armee die Militär

der Moment Augenblick der Moment

das Moment Faktor das Moment

der Morgen Tageszeit der Morgen

das Morgen Zukunft das Morgen

der Otter Marderart der Otter

die Otter Giftschlange die Otter

der Pony Frisur der Pony

das /der Pony Zwergpferd das/der Pony

der Positiv Adjektivform der Positiv

das Positiv Fotografie das Positiv

der Schild Schutzwaffe der Schild

das Schild Erkennungszeichen das Schild

der See stehendes Binnengewässer der See

die See Meer die See

die Steuer Abgabe an den Staat die Steuer

das Steuer Lenkvorrichtung das Steuer

der Tau Niederschlag der Tau

das Tau Seil das Tau

der Taube zu: taub der Taube

die Taube Vogel die Taube

der Tor einfältiger Mensch der Tor

das Tor große Tür das Tor

der Verdienst Lohn der Verdienst

das Verdienst Leistung das Verdienst

der Weise zu: weise der Weise

die Weise Art, Melodie die Weise

3. Substantive mit ähnlicher Form, gleicher Bedeutung und verschiedenem Genus

der Akt Handlung, Fragment eines Theaterstücks der Akt

die Akte Schriftstück die Akte

das Deck Schiffsoberfläche das Deck

die Decke zum Bedecken bestimmt die Decke

das Etikett Aufschrift das Etikett

die Etikette Umgangsformen die Etikette

der Kohl Kraut der Kohl

die Kohle fester Brennstoff die Kohle

der Leisten Schuhspanner der Leisten

die Leiste Randeinfassung die Leiste

der Muff Handschutz, schlechter Geruch der Muff

die Muffe Rohrverbindungsstück die Muffe

der Niet Verbindungsstück der Niet

die Niete Fehllos die Niete

der Rabatt Preisvergünstigung der Rabatt

die Rabatte schmales Beet die Rabatte

das Rohr Pflanzenteil, Hohlzylinder das Rohr

die Röhre Backofen, früher: Fernsehgerät die Röhre

der Spalt schmale Öffnung, der Spalt

die Spalte Zeitungskolumne die Spalte

der Sproß  Pflanzentrieb der Sproß

die Sprosse Teil der Leiter die Sprosse

der Streifen Band der Streifen

die Streife Patrouille die Streife

das Tablett Geschirrbrett das Tablett

die Tablette Medikament in Plätzchenform die Tablette

der Typ Eigenart, Gattung, ein besonderer Mensch der Typ

die Type gegossener Druckbuchstabe die Type

Mit diesem Wort beenden wir das Thema des doppelten Genus von Substantiven. Damit ist das Kapitel Genus ergänzt und erledigt. Ich hoffe, dass diese Folge für Dich nützlich war. Wenn Du irgendwelche Anmerkungen hast oder andere Beispiele nennen kannst, schreib bitte an die Adresse, die du auf meiner Seite findest.

Danke für das Zuhören und ich wünsche dir viel Spaß beim Lernen.

Bis bald!

Podwójna przyjemność? Nie, podwójny rodzaj! – odcinek 8

Dlaczego taki dziwny tytuł? Po niemiecku brzmi on tak: „Ein doppelter Genuss? Nein, ein doppeltes Genus!“ „Der Genuss“ to „przyjemność”, ale też „spożycie”, a „das Genus“ to „rodzaj“. Czyli teraz wszystko jest jasne.

Podwójna przyjemność? Nie, podwójny rodzaj! transkrypcja odcinka nr 8

Cześć, tu Monika. Dlaczego taki dziwny tytuł? Po niemiecku brzmi on tak: „Ein doppelter Genuss? Nein, ein doppeltes Genus!“ „Der Genuss“ to „przyjemność”, ale też „spożycie”, a „das Genus“ to „rodzaj“. Czyli teraz wszystko jest jasne. Na pewno nie jestem pierwsza, która wpadła na pomysł takiego tytułu, ale wydaje mi się, że on tak trafnie oddaje dzisiejszy temat, że musiałam po prostu się nim posłużyć. Transkrypcję tego odcinka, tak jak wszystkich innych, możesz przeczytać na moim blogu www.niemiecki z Moniką.pl.

Z podwójnym rodzajem rzeczownika wiąże się często różne znaczenie danego słowa. W polskim mamy po części podobne przykłady, lecz bez zmiany rodzaju. „Oczko“ – „das Auge“ oznacza małe oko – „das Äuglein“, ale również „oczko w rajstopach”, czyli „eine Laufmasche“. Albo: „zamek“ – „das Schloss“ – : budowla, w której żyli królowie, po drugie, zamek w drzwiach, do którego wkłada się klucz, ale też zamek błyskawiczny, suwak od spodni lub kurtki: „der Reißverschluss“. Po niemiecku „das Schloss“ oznacza również kłódkę.

Co Cię więc dzisiaj czeka? Podwójny rodzaj rzeczownika z podziałem na:

  • rzeczowniki tak samo zbudowane, mające takie same znaczenie, lecz różny rodzaj.

  • rzeczowniki tak samo zbudowane o różnym znaczeniu i różnym rodzaju. Są to tzw. homonimy

  • rzeczowniki o podobnej budowie, różnym znaczeniu i różnym rodzaju

Zaczynamy!

W języku niemieckim jest dużo rzeczowników, które używa się z podwójnym rodzajem. Rozróżnia się przy tym następujące grupy:

1. Rzeczowniki tak samo zbudowane, o takim samym znaczeniu, ale z różnym rodzajem

der / die Abscheu wstręt, odraza der / die Abscheu

der / das Abszess ropień der / das Abszess

der / das Bereich obszar, zakres der / das Bereich

der / das Bonbon cukierek der / das Bonbon

der / das Dotter żółtko der / das Dotter

der / die / das Dschungel dżungla der / die /  das Dschungel

der /das Filter filtr der / das Filter

der / das Gulasch gulasz der / das Gulasch

der / das Katheder katedra der / das Katheder

der / das Kautschuk kauczuk der / das Kautschuk

der / das Kehricht brud, śmieci der / das Kehricht

der / das Keks ciastko der / das Keks

der / das Knäuel kłębek der / das Knäuel

der / das Lampion lampion der / das Lampion

der / das Liter litr der / das Liter

der / das Marzipan marcepan der / das Marzipan

der / das Meter metr der / das Meter

der / das Podest podium, spocznik der / das Podest

der / die Quader kamień ciosany, prostopadłościan der / die Quader

der / das Silo silos der / das Silo

der / das Sims gzyms der / das Sims

der / das Spind szafka der / das Spind

der / das Teil część, element der / das Teil

der / das Terpentin terpentyna der / das Terpentin

der / die Wulst obrzmienie, zgrubienie der / die Wulst

der / die Zierat ozdoba der / die Zierat

der / das Zubehör wyposażenie der / das Zubehör

 

2. Rzeczowniki tak samo zbudowane, o różnym znaczeniu i z różnym rodzajem (homonimy)

 

der Alp upiorna istota der Alp

die Alp(e) pastwisko górskie die Alp(e)

 

der Balg skóra zwierzęca der Balg

das/der Balg bachor das/der Balg

 

der Band tom der Band

das Band wstążka das Band

 

der Bauer chłop der Bauer

der/das Bauer klatka der/das Bauer

 

der Bulle byk, glina der Bulle

die Bulle bulla die Bulle

 

der Bund związek der Bund

das Bund pęczek das Bund

 

der Erbe spadkobierca der Erbe

das Erbe spadek das Erbe

 

der Ekel wstręt der Ekel

das Ekel obrzydliwiec das Ekel

 

der Flur korytarz der Flur

die Flur pole die Flur

 

der Gehalt zawartość der Gehalt

das Gehalt pensja, zapłata das Gehalt

 

der Golf zatoka der Golf

das Golf golf (gra) das Golf

 

der Heide poganin der Heide

die Heide step, wrzosowisko die Heide

 

der Hut kapelusz der Hut

die Hut opieka die Hut

 

der Kaffee kawa der Kaffee

das Cafè kawiarnia das Cafè

 

der Kiefer szczęka der Kiefer

die Kiefer sosna die Kiefer

 

die Koppel wybieg die Koppel

das Koppel pas das Koppel

 

der Kristall kryształ (minerał) der Kristall

das Kristall kryształ (szkło) das Kristall

 

der Kunde klient der Kunde

die Kunde informacja die Kunde

 

der Laster ciężarówka der Laster

das Laster nałóg das Laster

 

der Leiter kierownik, prowadzący der Leiter

die Leiter drabina die Leiter

 

der Mangel błąd, brak der Mangel

die Mangel magiel die Mangel

 

die Mark jednostka płatnicza die Mark

das Mark szpik das Mark

 

der Marsch marsz der Marsch

die Marsch namuł, gleby marszowe die Marsch

 

der Mast maszt der Mast

die Mast tuczenie die Mast

 

der Militär żołnierz der Militär

die Militär wojsko die Militär

 

der Moment chwila der Moment

das Moment czynnik das Moment

 

der Morgen ranek der Morgen

das Morgen jutro das Morgen

 

der Otter wydra der Otter

die Otter żmija die Otter

 

der Pony kucyk (fryzura) der Pony

das /der Pony kucyk (konik) das/der Pony

 

der Positiv stopień równy przymiotnika der Positiv

das Positiv pozytyw das Positiv

 

der Schild tarcza der Schild

das Schild szyld das Schild

 

der See jezioro der See

die See morze die See

 

die Steuer podatek die Steuer

das Steuer kierownica das Steuer

 

der Tau rosa der Tau

das Tau lina das Tau

 

der Taube głuchy der Taube

die Taube gołąb die Taube

 

der Tor głupiec der Tor

das Tor brama das Tor

 

der Verdienst zarobek der Verdienst

das Verdienst zasługa das Verdienst

 

der Weise mędrzec der Weise

die Weise sposób, melodia die Weise

 

3. Rzeczowniki o podobnej budowie, różnym znaczeniu i różnym rodzaju

 

der Akt akt der Akt

die Akte dokument die Akte

 

das Deck pokład das Deck

die Decke sufit, kołdra die Decke

 

das Etikett etykietka das Etikett

die Etikette etykieta die Etikette

 

der Kohl kapusta der Kohl

die Kohle węgiel die Kohle

 

der Leisten prawidło der Leisten

die Leiste listwa, pachwina die Leiste

 

der Muff mufka/stęchlizna der Muff

die Muffe złączka die Muffe

 

der Niet nit der Niet

die Niete pusty los, nieudacznik die Niete

 

der Rabatt rabat der Rabatt

die Rabatte rabatka die Rabatte

 

das Rohr rura, trzcina das Rohr

die Röhre piekarnik, dawniej: telewizor die Röhre

 

der Spalt szpara, szczelina, rysa der Spalt

die Spalte szpalta, kolumna die Spalte

 

der Sproß latorośl, potomek der Sproß

die Sprosse szczebel die Sprosse

 

der Streifen pasek der Streifen

die Streife patrol die Streife

 

das Tablett taca das Tablett

die Tablette tabletka die Tablette

 

der Typ typ, rodzaj der Typ

dieType czcionka die Type

 

Na tym słowie kończymy temat podwójnego rodzaju rzeczownika, który jest uzupełnieniem wiadomości o rodzaju rzeczownika. Mam nadzieję, że ten odcinek Ci się przyda. Jeżeli masz jakieś do niego uwagi lub znasz inne przykłady, napisz na adres: kontakt@niemieckizmoniką.pl

Oczywiście ucieszę się, jeśli zasubskrybujesz mój podcast, będziesz wtedy na bieżąco mógł słuchać kolejnych odcinków.

Dziękuję za słuchanie i życzę przyjemnego uczenia się.

Pa! Na razie!

Genus des Substantivs, Teil 2, deutsche Version – Folge 7

Das Genus des Substantivs nach seiner Form. Viele Endungen und Beispiele. Viel Spaß! 😉

 

Genus des Substantivs, Teil 2 – Transkription der Folge Nr. 7

So, wie ich es angekündigt hatte, ist es Zeit für den zweiten Teil der Geschichte über das Genus des Substantivs. Die erste Folge, die das Blut in Adern gefrieren ließ wartet auf ihre Fortsetzung. Was ist bis jetzt passiert?

Das natürliche Genus stellt sich zum ungleichen Gefecht mit dem grammatischen Genus, das himmelweit stärker als das natürliche Genus ist. Es wird nämlich von Regeln unterstützt und von einer Schar der Ausnahmen umgeben. Während das natürliche Genus sich mit Hilfe der Logik wehrt: „der Vater“ muss doch ein Maskulinum sein, ebenso „die Lehrerin“ ein Femininum, also eine Frau(wenigstens auf den ersten Blick), pfeift das grammatische Genus auf die Logik. Es befiehlt seinen Untertanen, also den Lernenden, die Substantive samt den dazugehörenden Artikeln auswendig zu pauken und lässt sich nicht davon beunruhigen, dass sich die Armen bis ins hohe Alter irren. Wenn sie auf die unschuldig gestellte Frage, ob „Gift“ in der deutschen Sprache ein Maskulinum oder ein Femininum ist, die Antwort hören, dass „das Gift“ ein Neutrum ist, schrumpft ihr Selbstwertgefühl wenigstens für ein paar Minuten erheblich zusammen.

Das dominante grammatische Genus nimmt alles in seine Hände und stellt Substantive in zwei Gruppen auf. In die erste Gruppe kommen diejenigen, deren Bedeutung einen Einfluss auf ihr Genus hat, in die zweite kommen alle, deren Form die erste Geige spielt. Eine lebensechte Einstellung. Alle anderen, die keinen Platz in einer von den zwei Gruppen ergattern konnten, sind entweder Ausnahmen, oder Substantive, deren Genus keinen Regeln unterliegt. Die warten dann nur darauf, dass Menschen się auswendig lernen und sie für immer im Gedächtnis behalten.

Das natürliche Genus und das grammatische Genus mit seiner semantischen Gruppe wurde im ersten Teil analysiert. Jetzt, im Teil zwei knüpfen wir uns die Früchtchen vor, die in der zweiten Gruppe zu Hause sind. Hier können sie mit ihrem Genus auf Grund ihrer Form prahlen, dh. es ist also ausschlaggebend, welches Suffix sie besitzen.

Die Teilung der Substantive auf Grund der Form.

1. Maskulina

Deverbativa mit Nullsuffix:

der Gang

der Sprung

der Betrieb

– Substantive auf -ig, -ling, -s (nach Konsonant):

der Essig

der Käfig

der Lehrling

der Zwilling

der Fuchs

der Knirps

der Schnaps

– Fremdwörter (vor allem Personenbezeichnungen) auf -ant, –är, -ent, -et, -eur, -ist, -loge, -or, -us:

der Praktikant

der Absolvent

der Athlet

der Ingenieur

der Artist

der Biologe

der Doktor

der Zyklus

Ausnahmen:

das Genus

das Tempus

2. Feminina

Deverbativa auf -t:

die Fahrt

die Schlacht

die Last

Ausnahmen:

der Durst

der Frost

der Dienst

das Gift

– die meisten Substantive auf -e (vor allem Zweisilber):

die Liebe

die Lampe

die Straße

die Rose

die Schlange

Ausnahmen:

der Bote

der Käse

das Auge

das Ende

– Substantive mit den Suffixen -ei, -heit, -keit, -schaft, -ung:

die Bücherei

die Malerei

die Partei

die Gelegenheit

die Krankheit

die Wahrheit

die Fähigkeit

die Kleinigkeit

die Standhaftigkeit

die Freundschaft

die Gesellschaft

die Wirtschaft

die Heizung

die Lösung

die Verfassung

– Fremdwörter auf -age, –ät, -anz, -enz, -ie, -ik, -ion, -ur:

die Etage

die Qualität

die Ambulanz

die Differenz

die Kopie

die Klinik

die Deklination

die Dressur

Ausnahmen sind:

der Firlefanz

der Popanz

der/das Lampion

der Skorpion

der Spion

das Stadion

das Abitur

das Futur

der Purpur

3. Neutra

Diminutiva auf -chen und -lein:

das Häuschen

das Büchlein

– Kollektiva mit -Ge:

das Gebirge

das Gebüsch

das Gerede

das Gebrüll

– substantivierte Infinitive (auf -en):

das Sprechen

das Singen

– Fremdwörter auf -ett, -il, -ma, -o, –(m)ent, -um:

das Kabinett

das Ventil

das Drama

das Konto

das Dokument

das Zentrum

Ausnahmen:

der Zement

und die Maskulina (Personenbezeichnungen) auf -ent:

z. B:

der Absolvent

die Mehrzahl der Substantive auf -nis:

das Ergebnis

das Ereignis

das Gedächtnis

Ausnahmen:

– Einige Substantive auf -nis sind Feminina:

die Erlaubnis

die Wildnis

die Fäulnis

– außerdem einige Wörter wie:

die Empfängnis

die Finsternis

die Bitternis

– und einige vor allem im Plural gebrauchte Wörter wie:

die Ersparnis

die Erschwernis

Achtung:

Schwankend ist der Artikelgebrauch auch bei den mit -meter zusammengetzten Bezeichnungen für Maßeinheiten:

der/das Millimeter

der/das Zentimeter

der/das Kilometer

Bei den anderen Zusammensetzungen mit -meter ist das Genus auf eine bestimmte Form festgelegt:

der Gasometer

das Barometer

das Thermometer

Ähnlich verhält es sich bei den Zusammensetzungen mit -messer:

der Geschwindigkeitsmesser

das Küchenmesser

und -mut:

der Edelmut

der Freimut

der Hochmut

der Missmut

der Unmut

die Anmut

die Armut

die Großmut

die Langmut

die Schwermut

die Wehmut

Sei nicht traurig, dass die Geschichte mit dem Genus in der Hauptrolle zum Ende geht. Es erwartet Dich nämlich noch eine kurze Zusammenfassung:

Ein Substantiv hat ein natürliches oder ein grammatisches Genus.

Ein natürliches Genus haben Personen und Tiere.

Beim grammatischen Genus wird es nach der Bedeutung oder der Form unterschieden.

Nach der Bedeutung unterscheiden wir:

Maskulina:

Jahreszeiten, Monate und Wochentage

Himmelsrichtungen, Winde und Niederschläge

Spirituosen

Automarken und Züge

Mineralien und Gesteine

Bergnamen

Feminina:

die Schiffs- und Flugzeugnamen

Bäume und Blumen

Zigarettensorten

die substantivischen und substantivierten Kardinalzahlen

die meisten Flussnamen auf -a und -e sind feminin

Neutra:

Hotels, Cafès und Kinos

chemische Elemente

physikalische Einheiten, Buchstaben, Noten, Farben und Sprachen

Wasch- und Reinigungsmittel

Kontinente, Länder, Inseln und Orte(soweit się ohne Attribut Nullartikel haben)

Nach der Form unterscheiden wir:

Maskulina:

– Deverbativa mit Nullsuffix

– Substantive auf -ig, -ling, -s (nach Konsonant)

– Fremdwörter (vor allem Personenbezeichnungen) auf -ant, –är, -ent, -et, -eur, -ist, -loge, -or, -us

Feminina:

– Deverbativa auf -t

die meisten Substantive auf -e (vor allem Zweisilber)

– Substantive mit den Suffixen -ei, -heit, -keit, -schaft, -ung

– Fremdwörter auf -age, –ät, -anz, -enz, -ie, -ik, -ion, -ur

Neutra:

– Diminutiva auf -chen und -lein

– Kollektiva mit -Ge

– substantivierte Infinitive (auf -en)

Fremdwörter auf -ett, -il, -ma, -o, –(m)ent, -um

– die Mehrzahl der Substantive auf -nis

Die Zusammenfassung ist beendet. Das Thema Genus der Substantive ist für heute zwar fertig, aber nicht ganz. Es wird nämlich um das doppelte Genus ergänzt. Sicherlich hast Du etwas davon gehört. Ein Beispiel ist das früher erwähnte Wort „See“. Mit dem männlichen Artikel bedeutet es ein stehendes Binnengewässer, mit dem weiblichen Artikel „die See“ bedeutet es das Meer. Es gibt zahlreiche ähnliche Beispiele und sie werden das Thema der nächsten Folge sein. Ich freue mich schon darauf, das Material dazu vorzubereiten.

Wenn Dir diese Folge gefallen hat, äußere bitte Deine Meinung, drücke z. B. das Symbol „like“, oder, falls Du regelmäßig meinen Podcast hören möchtest, entscheide Dich für das Symbol „follow“

Bis bald!

Rodzaj rzeczownika, część 2 – odcinek 6

W drugiej części chodzi o przynależność rzeczownika do danego rodzaju ze względu na jego budowę, najczęściej końcówki. Zapraszam do słuchania, czytania i uczenia się;-)

 

Rodzaj rzeczownika, część 2. transkrypcja odcinka nr 6

Cześć, tu Monika. Tak, jak zapowiedziałam, czas na drugą część mrożącej krew w żyłach historii o rodzaju rzeczownika. Co się wydarzyło do tej pory?

Rodzaj naturalny staje do nierównej walki z gramatycznym, który jest od niego o niebo silniejszy, bo wspierają go reguły i otacza chmara wyjątków. Podczas gdy naturalny broni się logiką bo: „der Vater“ – ojciec musi być przecież rodzaju męskiego, czyli mężczyzną a „die Lehrerin”– nauczycielka rodzaju żeńskiego, czyli kobietą (przynajmniej na pierwszy rzut oka), gramatyczny gwiżdże na logikę. Każe swoim podwładnym, czyli uczącym się wkuwać na pamięć rzeczowniki razem z ich rodzajnikami i nie przejmuje się, że ci biedacy do późnej starości ciągle się mylą. Gdy na niewinnie postawione pytanie, czy „trucizna”– „Gift“ jest w niemieckim rodzaju męskiego czy żeńskiego, słyszą odpowiedź: das Gift“, czyli rodzaj nijaki, ich poczucie własnej wartości znacznie się kurczy, przynajmnie na parę minut.

Dominujący rodzaj gramatyczny bierze wszystko w swoje ręce i ustawia rzeczowniki w dwie obrzymie grupy. Do pierwszej wchodzą te, których znaczenie wpływa na ich rodzaj, do drugiej wszystkie te, których forma gra pierwsze skrzypce. Bardzo życiowe podejście. Wszystkie inne rzeczowniki, które nie załapały się do żadnej z tych grup tworzą wyjątki lub rzeczowniki, których rodzaj nie podlega regułom. Czekają tylko na to, by ludzie nauczyli się ich na pamięć i na zawsze zachowali w swojej pamięci.

Rodzaj naturalny oraz gramatyczny z grupą znaczeniową został poddany analizie w pierwszej części. Teraz, w części drugiej, zabieramy się za te gagatki, które zadomowiły się w drugiej grupie, gdzie mogą pochwalić się rodzajnikiem ze względu na swoją budowę, a najczęściej ze względu na swój przyrostek, czyli to co mają na końcu.

Podział rzeczowników na podstawie ich form, czyli tego jak są zbudowane, a konkretnie, jaki mają przyrostek (Suffix).

1. Rzeczowniki rodzaju męskiego

– odczasownikowe i występujące bez przyrostka:

der Gang słowo to ma wiele znaczeń, np. chód, droga, ruch, tok, bieg, korytarz, danie: der Gang

der Sprung skok, pęknięcie der Sprung

der Betrieb przedsiębiorstwo, praca, ruch der Betrieb

– rzeczowniki kończące się na -ig, -ling, -s (po samogłosce):

der Essig ocet der Essig

der Käfig klatka der Käfig

der Lehrling uczeń, praktykant der Lehrling

der Zwilling bliźniak der Zwilling

der Fuchs lis der Fuchs

der Knirps maluch der Knirps

der Schnaps wódka der Schnaps

– słowa pochodzenia obcego(przede wszystkim określenia osób) kończące się na -ant, –är, -ent, -et, -eur, -ist, -loge, -or, -us:

der Praktikant praktykant der Praktikant

der Absolvent absolwent der Absolvent

der Athlet atleta der Athlet

der Ingenieur inżynier der Ingenieur

der Artist artysta der Artist

der Biologe biolog der Biologe

der Doktor doktor der Doktor

der Zyklus cykl der Zyklus

Wyjątki:

das Genus rodzaj das Genus

das Tempus czas das Tempus

 

2. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego

– pochodzące od czasowników i kończące się na -t:

die Fahrt jazda die Fahrt

die Schlacht bitwa die Schlacht

die Last ciężar die Last

Wyjątki:

der Durst pragnienie der Durst

der Frost mróz der Frost

der Dienst służba, przysługa, der Dienst

dyżur

das Gift trucizna das Gift

– większość rzeczowników kończących się na -e (przede wszystkim te, które mają dwie sylaby):

die Liebe miłość die Liebe

die Lampe lampa die Lampe

die Straße ulica die Straße

die Rose róża die Rose

die Schlange wąż die Schlange

Wyjątki:

der Bote posłaniec, goniec, der Bote

zwiastun

der Käse ser der Käse

das Auge oko das Auge

das Ende koniec das Ende

rzeczowniki z przyrostkami -ei, -heit, -keit, -schaft, -ung:

die Bücherei biblioteka die Bücherei

die Malerei malarstwo die Malerei

die Partei partia die Partei

die Gelegenheit okazja die Gelegenheit

die Krankheit choroba die Krankheit

die Wahrheit prawda die Wahrheit

die Fähigkeit zdolność die Fähigkeit

die Kleinigkeit drobiazg die Kleinigkeit

die Standhaftigkeit stałość, wytrzymałość die Standhaftigkeit

die Freundschaft przyjaźń die Freundschaft

die Gesellschaft społeczeństwo, spółka, towarzystwo die Gesellschaft

die Wirtschaft gospodarka die Wirtschaft

die Heizung ogrzewanie die Heizung

die Lösung rozwiązanie die Lösung

die Verfassung samopoczucie, konstytucja die Verfassung

– słowa pochodzenia obcego zakończone na -age, –ät, -anz, -enz, -ie, -ik, -ion, -ur:

die Etage piętro die Etage

die Qualität jakość die Qualität

die Ambulanz karetka, wytrzymałość die Ambulanz

die Differenz różnica die Differenz

die Kopie kopia die Kopie

die Klinik klinika die Klinik

die Deklination deklinacja die Deklination

die Dressur tresura die Dressur

Wyjątkami są:

der Firlefanz bzdury, graty der Firlefanz

der Popanz poczwara, kukła der Popanz

der Skorpion skorpion der Skorpion

der Spion szpieg, judasz, czyli dziurka

w drzwiach do zobaczenia, kto sto za nimi der Spion

das Stadion stadion das Stadion

das Abitur matura das Abitur

das Futur czas przyszły das Futur

der Purpur purpura der Purpur

 

3. Rzeczowniki rodzaju nijakiego

– zdrobnienia zakończone na -chen i -lein:

das Häuschen domek das Häuschen

das Büchlein książeczka das Büchlein

rzeczowniki zbiorowe zaczynające się na -Ge:

das Gebirge góry das Gebirge

das Gebüsch zarośla das Gebüsch

das Gerede gadanina das Gerede

das Gebrüll ryczenie, ryk das Gebrüll

– rzeczowniki bezokolicznikowe (zakończone na -en):

das Sprechen mówienie das Sprechen

das Singen śpiewanie das Singen

– słowa pochodzenia obcego zakończone na -ett, -il, -ma, -o, –(m)ent, -um:

das Kabinett gabinet das Kabinett

das Ventil wentyl das Ventil

das Drama dramat das Drama

das Konto konto das Konto

das Dokument dokument das Dokument

das Zentrum centrum das Zentum

Wyjątki:

der Zement cement der Zement

i rzeczowniki męskie określające osoby i zakończone na -ent:

np.:

der Absolvent absolwent der Absolvent

– większość rzeczowników zakończonych na -nis:

das Ergebnis rezultat, wynik das Ergebnis

das Ereignis wydarzenie das Ereignis

das Gedächtnis pamięć das Gedächtnis

Wyjątki:

– niektóre rzeczowniki zakończone na -nis są rodzaju żeńskiego:

die Erlaubnis pozwolenie die Erlaubnis

die Wildnis puszcza, die Wildnis

dzika okolica

die Fäulnis zgnilizna, zepsucie die Fäulnis

– niektóre słowa takie jak:

die Empfängnis poczęcie die Empfängnis

die Finsternis ciemność, mrok, zaćmienie die Finsternis

die Bitternis gorycz, przykrość die Bitternis

są też rodzaju żeńskiego, jak również te, które używane są przede wszystkim w liczbie mnogiej:

die Ersparnis oszczędności die Ersparnis

die Erschwernis utrudnienie die Erschwernis

Uwaga:

Użycie rodzajnika waha się przy określeniach jednostek miary zakończonych na -meter:

der/das Millimeter milimetr der/das Millimeter

der/das Zentimeter centymetr der/das Zentimeter

der/das Kilometer kilometr der/das Kilometer

Inne rzeczowniki złożone zakończone na -meter mają rodzajnik ustalony:

der Gasometer zbiornik gazu der Gasometer

das Barometer barometr das Barometer

das Thermometer termometr das Thermometer

Podobnie wyglądają złożenia z końcówką -messer:

der Geschwindigkeitsmesser szybkościoomierz der Geschwindigkeitsmesser

das Küchenmesser nóż kuchenny das Küchenmesser

albo rzeczowniki złożone zakończone na -mut:

der Edelmut szlachetność, der Edelmut

wielkoduszność

der Freimut otwartość,  szczerośćder Freimut

der Hochmut pycha der Hochmut

der Mißmut zły humor,  zniechęcenie der Mißmut

der Unmut niechęć, złość der Unmut

die Anmut wdzięk, urok die Anmut

die Armut bieda die Armut

die Großmut wspaniałomyślność die Großmut

die Langmut cierpliwość, pobłażliwość die Langmut

die Schwermut melancholia die Schwermut

die Wehmut smutek, żałość die Wehmut

Nie bądź smutny/ smutna z tego powodu, że już się kończy ta opowieść z rodzajnikiem w roli głównej. Czeka Cie bowiem jeszcze małe podsumowanie:

Rzeczownik ma rodzaj naturalny lub gramatyczny.

Rodzaj naturalny to osoby i zwierzęta.

W gramatycznym rozróżniamy podział na znaczenie i formę.

W podziale na znaczenie mamy:

Rzeczowniki męskie:

pory roku, miesiące, dni tygodnia

położenie, wiatry, opady

alkohole

samochody, pociągi

minerały, kamienie

góry

Rzeczowniki żeńskie:

statki, samoloty

drzewa, kwiaty

papierosy

liczby porządkowe

rzeki

Rzeczowniki nijakie:

hotele, kawiarnie, kina

pierwiastki chemiczne

jednostki fizyczne, litery, nuty, kolory

środki do czyszczenia i prania

kontynenty, państwa, miasta, miejscowości

W podziale na formę mamy:

Rzeczowniki męskie:

– odczasownikowe i bez przyrostka

– rzeczowniki kończące się na -ig, -ling, -s (po samogłosce)

– słowa pochodzenia obcego(przede wszystkim określenia osób) kończące się na -ant, -är, -ent, -et, -eur, -ist, -loge, -or, -us

Rzeczowniki żeńskie:

pochodzące od czasowników i kończące się na -t

większość rzeczowników kończących się na -e

rzeczowniki z przyrostkami -ei, -heit, -keit, -schaft, -ung

– słowa pochodzenia obcego zakończone na -age, –ät, -anz, -enz, -ie, -ik, -ion, -ur

Rzeczowniki nijakie:

zdrobnienia zakończone na -chen i -lein

rzeczowniki zbiorowe zaczynające się na -Ge

– rzeczowniki bezokolicznikowe

słowa pochodzenia obcego zakończone na -ett, -il, -ma, -o, –(m)ent, -um

większość rzeczowników zakończonych na -nis

Podsumownie dobiegło końca. Temat rodzaju rzeczownika jest co prawda na dzisiaj skończony, ale nie do końca. Wymaga mianowicie uzupełnienia o podwójny rodzaj. Na pewno coś już o tym słyszałeś/słyszałaś. Przykładem jest wymienione wcześniej słowo See“. Z rodzajnikiem męskim „der See” oznacza jezioro, z żeńskim „die See” morze. Podobnych przykładów jest więcej i będą one tematem kolejnego odcinka, na którego przygotowanie bardzo się już cieszę!

Daj kciuk w górę, zalajkuj lub w inny sposób wyraź swoją opinię. Bis bald! Na razie!

Genus des Substantivs, Teil 1, deutsche Version – Folge 5

Viele Lernende haben Schwierigkeiten mit dem Genus des Substantivs, dabei sind gute Kenntnisse des Themas eine Bedingung für eine korrekte Deklination. In der Folge 5, die eine deutsche Version der Folge 4 ist, führe ich ausführliche Informationen an, mit sehr vielen Beispielen und Ausnahmen. Die deutsche Version eignet sich für alle Schüler ab der Mittelstufe.

 

Genus des Substantivs, Teil 1, deutsche Version

Transkription der Folge 5

Hallo! Mein Name ist Monika. Das Thema der heutigen Folge habe ich aus drei Gründen gewählt. Der erste ist die Tatsache, dass viele Lernende, unabhängig von ihrem Fortschrittslevel Schwierigkeiten mit dem Genus des Substantivs haben. Besonders für Polen ist es nicht leicht, sich dauerhaft zu merken, ob ein Substantiv maskulin, feminin oder ein Neutrum ist. Wir übertragen unsere Kodierung aus dem Polnischen und es ist schwer, sich abzugewöhnen, dass z. B.: „das Pferd“, im Polnischen ein Maskulinum, in der deutschen Sprache ein Neutrum ist. Oder „das Buch“: ein Neutrum, im Polnischen ein Femininum. Ähnlich verhält es sich mit dem Besteck: „der Löffel“, ein Maskulinum, im Polnischen ein Femininum, „die Gabel“ – ein Femininum, im Polnischen ein Maskulinum, „das Messer“ – ein Neutrum, im Polnischen ein Maskulinum. Es ist alles umgekehrt, also eine reine Boshaftigkeit! ;-)

Der zweite Grund liegt darin, dass gute Kenntnisse des Genus eine Bedingung für eine korrekte Deklination von Substantiven sind,  mit oder ohne Adjektive.

Letztendlich habe ich mich deswegen für das heutige Thema entschieden, weil meine eigenen Schwierigkeiten in diesem Bereich mich lange begleitet haben. Ich musste lange, lange lernen, um mich endlich überzeugen zu lassen, dass „die Milch“, im Polnischen ein Neutrum, im Deutschen ein Femininum ist. Dass die Worte „der Mund“ und „die Brille“– im Polnischen nur Pluralformen, im Deutschen ein Maskulinum und ein Femininum sind.

Deshalb, um Dich zu beruhigen, führe ich gleich ein paar kluge Informationen über das Genus des Substantivs an. Vielleicht wird dann das Lernen von deutschen Vokabeln dadurch angenehmer. Auf jeden Fall werde ich Dein Wissen auf diesem Feld ordnen. Nach jedem von mir gesagten Beispiel gibt es eine kurze Pause, damit du es wiederholen kannst. Die Transkription dieser Folge findest Du natürlich auf meinem Blog „niemiecki z Moniką”(„Deutsch mit Monika“). Es geht los!

Beim Genus des Substantivs ist zwischen dem natürlichen Geschlecht (=Sexus) und dem grammatischen Genus zu unterscheiden. Das natürliche Geschlecht hat zwei Formen: Maskulinum und Femininum). Das grammatische Genus drei Formen: Maskulinum, Femininum und Neutrum.Wenn man sich Substantive unter dem grammatischen Aspekt anschaut, dann ist entweder ihre Bedeutung, oder ihre Form ausschlaggebend. Beide Genusarten, die natürliche und die grammatische kommen im Deutschen vor allem am bestimmten Artikel formal zum Ausdruck(der, die, das).

Natürliches Geschlecht

Das natürliche Geschlecht der Substantive spielt im Deutschen gegenüber dem grammatischen Genus nur eine geringe Rolle. Lediglich bei einigen Gruppen von Lebewesen wird das grammatische Genus vom natürlichen Geschlecht bestimmt. Das betrifft erstens Personenbezeichnungen, zweitens Tiernamen.

1. Personenbezeichnungen

– Verwandtschaftsnamen

der Vater

die Mutter

der Sohn

die Tochter

der Onkel

die Tante

der Enkel

die Enkelin

– Berufsbezeichnungen (die feminine Form zumeist mit Suffix -in)

der Lehrer

die Lehrerin

der Koch

die Köchin

der Friseur

die Friseurin/die Friseuse

In einigen Fällen widerspricht das grammatische Genus dem natürlichen Geschlecht:

das Fräulein

das Mädchen

2. Tiernamen

der Hahn

die Henne

der Hengst

die Stute

der Bär

die Bärin

der Löwe

die Löwin

Oft wird bei Tieren das grammatische Genus gebraucht, ohne nach dem natürlichen Geschlecht zu unterscheiden:

das Rind

der Bulle

die Kuh

oder

das Reh

der Bock

die Ricke

In anderen Fällen ist für das männliche und weibliche Tier nur ein Wort mit einem bestimmten grammatischen Genus vorhanden:

der Karpfen

die Maus

das Wiesel

Grammatisches Genus

Das beherrschende Genussystem im Deutschen ist ein formalgrammatisches System, das in seinen Systemzügen nur im Rahmen einer historischen Grammatik erklärt und übersichtlich gemacht werden kann. Im Rahmen einer Darstellung der Gegenwartssprache ist es für die Mehrzahl der Substantive nicht möglich, praktikable Regeln zu Genusbestimmung zu geben. Bei vielen Substantiven muss die das Genus repräsentierende Artikelform zusammen mit dem Substantiv gelernt werden., z. B.:

der Kopf

die Hand

das Kinn

der Löffel

die Gabel

das Pendel

Bei zahlreichen anderen Substantiven ist jedoch eine teils semantisch, teils formal motivierte Gruppenbildung festzustellen. Gleich erkläre ich, worum es sich hier genau handelt. Im Folgenden werde ich für einige solcher Gruppen Regeln vorstellen, die nicht durch eine zu große Zahl von Ausnahmen entwertet sind.

Entsprechend dem geschichtlich gewordenen Gebrauch bestimmter Bedeutungsgruppen von Substantiven sind:

1. Maskulina:

– die Namen der Jahreszeiten, Monate und Wochentage:

der Sommer

der Januar

der Mittwoch

– die Namen der Himmelsrichtungen, Winde und Niederschläge:

der Westen

der Monsun

der Schnee

der Regen

der Hagel

der Nebel

der Reif

– die Namen der Spirituosen:

der Wein

der Sekt

der Wodka

aber Achtung:

das Bier

– Automarken und Namen von Zügen:

der Audi

der BMW

der IC

– die Namen der Mineralien und Gesteine:

der Feldspat

der Glimmer

der Quarz

der Granit

der Basalt

– die Bergnamen:

der Kilimandscharo

der Mt. Everest

Achtung:

Bei Zusammensetzungen richtet sich das Genus nach dem Grundwort:

der Fichtelberg

die Zugspitze

das Matterhorn

Gebirgsnamen sind nur zum Teil Maskulina, z. B.:

der Harz

Viele Gebirgsnamen sind Pluraliatantum, kommen also nur im Plural vor.:

die Kordilleren

die Alpen

die Karpaten

Andere sind Zusammensetzungen bzw. Verbindungen mit dem Neutrum

das Gebirge:

das Erzgebirge

das Riesengebirge

2. Feminina:

– die Schiffs- und Flugzeugnamen:

die Titanic

die Boeing 747

-die Namen der Bäume und vieler Blumen:

die Kiefer

die Birke

die Rose

die Nelke

die Orchidee

aber Achtung:

der Ahorn

Weiterhin sind viele Zusammensetzungen mit dem Maskulinum

der Baum

natürlich auch maskulin:

der Birnbaum

der Kaffeebaum

Zurück zum Femininum:

– die Namen der Zigarettensorten:

die Marlboro

die Winston

die Lucky Strike

– die substantivischen und substantivierten Kardinalzahlen:

die Eins

die Neun

die Tausend

die Million

Achtung:

Die Mengenbezeichnungen sind Neutra:

das Hundert

das Tausend

das Dutzend

das Schock

die meisten Flussnamen auf -a und -e sind feminin:

die Saale

die Seine

die Themse

Achtung:

Die übrigen fremdsprachigen Flußnamen und einige deutschprachige Flußnamen sind Maskulina.:

der Ganges

der Amazonas

der Nil

der Rhein

der Main

der Neckar

Ebenso die Meeresnamen sind maskulin:

der Atlantik

der Pazifik

Zumeist sind die Namen der Meere jedoch Verbindungen mit dem Maskulinum

der Ozean

z. B .:

der Indische Ozean

und mit dem Neutrum

das Meer

z. B.:

das Mittelmeer

oder mit dem Femininum

die See

z. B.:

die Nordsee

Das Maskulinum „der See“ dient allgemein zur Bezeichnung der stehenden Binnengewässer

der See

z. B.:

der Bodensee

3. Neutra

– die Namen von Hotels, Cafès und Kinos:

das ibis

das Bonanza Coffee Heroes

das Colloseum

– die Namen der meisten chemischen Elemente:

das Kupfer

das Aluminium

das Chlor

das Radium

Achtung:

der Phosphor

der Schwefel

Ebenso die Zusammensetzungen mit dem Maskulinum

der Stoff”

sind natürlich maskulin:

der Sauerstoff

der Stickstoff

der Wasserstoff

– die Namen von physikalischen Einheiten, von Buchstaben, Noten, Farben und Sprachen:

das Kilowatt

das Ypsilon

das Cis

das Grün

das Englisch

– die Namen von Wasch- und Reinigungsmitteln:

das Perwoll

das Fairy

– die Namen der Kontinente, Länder, Inseln und Orte(soweit się ohne Attribut Nullartikel haben):

also:

Afrika (ohne Artikel), aber das große Afrika

Australien (ohne Artikel), aber das bezaubernde Australien

Schweden (ohne Artikel), aber das kalte Schweden

Frankreich (ohne Artikel), aber das heutige Frankreich

Ungarn (ohne Artikel), aber das interessante Ungarn

Rügen (ohne Artikel), aber das nördliche Rügen

Dresden (ohne Artikel), aber das historische Dresden

Namen, die ohne Attribut den bestimmten Artikel haben, sind in der Regel Maskulina oder Feminina:

der Irak

der Libanon

die Schweiz

die Türkei

es gibt aber auch Ländernamen im Plural:

die USA

die Niederlande

An dieser Stelle möchte ich Dich daran erinnern:

Er kommt aus dem Iran, aus der Schweiz, aus den USA.

Manche Landschafts – und Regionsnamen sind Maskulina oder Feminina:

der Balkan

die Lausitz

Ich glaube, mit der Lausitz beenden wir die heutige Folge, weil sie umfangreicher geworden ist als erwartet. Die Teilung von Substantiven aufgrund ihrer Form, also, wie sie gebaut sind, konkret, welches Suffix sie haben, ist das Thema der nächsten Folge. Sie wird genauso ausführlich wie diese hier sein. Ich wünsche Dir eine angenehme Wiederholung der Vokabeln. Sag Bescheid, wenn Dir diese Folge gefallen hat. Bis bald!

Rodzaj rzeczownika, część 1 – odcinek 4

O rodzaju rzeczownika w języku niemieckim można powiedzieć dużo. Mimo, że większość rzeczowników trzeba się uczyć na pamięć razem z jego rodzajnikiem, jest parę reguł, które tu przytaczam razem z przykladami i wyjątkami. Druga część tego tematu w następnym odcinku.

 

Rodzaj rzeczownika, część1. transkrypcja odcinka nr4

Cześć! Mam na imię Monika. Temat dzisiejszego odcinka wybrałam z trzech powodów. Pierwszym jest fakt, że wielu uczących się, niezależnie od stopnia zaawansowania, ma problemy z rodzajem rzeczownika. Szczególnie dla Polaków jest niełatwe zapamiętanie, czy dany rzeczownik ma rodzaj męski, żeński czy nijaki. Przenosimy nasze zakodowanie z polskiego na język niemiecki i trudno się odzwyczaić, że „koń”, w polskim rodzaj męski, w niemieckim ma rodzaj nijaki: das Pferd“. Jak to? Albo „książka” rodzaj żeński, ma w niemieckim rodzaj nijaki: „das Buch“. Weźmy nawet takie sztućce: „łyżka” – rodzaj żeński, der Löffel“ – męski, „widelec“ – męski, „die Gabel“- żeński, „nóż” – męski, das Messer“ – nijaki. Wszystko na odwrót, czyli czysta złośliwość! Po drugie: dobra znajomość rodzaju jest warunkiem poprawnej deklinacji rzeczownika występującego samodzielnie lub razem z przymiotnikiem.

W końcu trzecim powodem powstania tego odcinka są moje własne trudności w tym temacie, które bardzo często towarzyszyły mi w życiu. Musiałam wielu rzeczy długo, długo uczyć się na pamięć, żeby w końcu uwierzyć, że „mleko“ rodzaj nijaki, to „die Milch“żeński, lub „usta“, „okulary“ występujące w polskim tylko w liczbie mnogiej, w niemieckim to der Mund“męski, die Brille“ – rodzaj żeński.

Dlatego, dla uspokojenia, podaję parę mądrych informacji na temat rodzaju rzeczownika. Może umili Ci to uczenie się na pamięć rzeczowników niemieckich. Na pewno jednak usystematyzuję Ci wiedzę w tym obszarze. Po każdym słowie jest krótka przerwa na jego powtórzenie. Oczywiście transkrypcję odcinka znajdziesz na moim blogu „niemiecki z Moniką”. Zaczynamy!

Mówiąc o rodzaju rzeczownika rozróżniamy rodzaj naturalny (płeć, czyli z łacińskiego „Sexus“) i gramatyczny. Naturalny ma dwie formy: męską i żeńską. Rodzaj gramatyczny trzy: męską, żeńską i nijaką. Jeśli rozpatrujemy rzeczowniki pod względem rodzaju gramatycznego, to decydujące jest albo ich znaczenie albo forma. Rodzaj najlepiej widać wtedy, kiedy używamy rodzajnika określonego, czyli der, die, das.

Rodzaj naturalny

W porównaniu z rodzajem gramatycznym naturalny rodzaj rzeczownika odgrywa w języku niemieckim rolę nieznaczną. Tylko niektóre grupy żyjących istot mają rodzaj gramatyczny wyznaczany rodzajem naturalnym. Dotyczy to po pierwsze określeń osób i po drugie nazwy zwierząt.

1. Określenia osób

nazwy pokrewieństwa

der Vater ojciec der Vater

die Mutter matka die Mutter

der Sohn syn der Sohn

die Tochter córka die Tochter

der Onkel wuj der Onkel

die Tante ciotka die Tante

der Enkel wnuk der Enkel

die Enkelin wnuczka die Enkelin

– określenia zawodów(forma żeńska ma zazwyczaj końcówkę -in)

der Lehrer nauczyciel der Lehrer

die Lehrerin nauczycielka die Lehrerin

der Koch kucharz der Koch

die Köchin kucharka die Köchin

der Friseur fryzjer der Friseur

die Friseurin/die Friseuse fryzjerka die Friseurin/die Friseuse

W niektórych przypadkach rodzaj gramatyczny nie zgadza się z rodzajem naturalnym, np. w słowach:

das Fräulein panna das Fräulein

das Mädchen dziewczyna das Mädchen

2. Nazwy zwierząt

der Hahn kogut der Hahn

die Henne kura die Henne

der Hengst ogier der Hengst

die Stute kobyła die Stute

der Bär niedźwiedź der Bär

die Bärin niedźwiedzica die Bärin

der Löwe lew der Löwe

die Löwin lwica die Löwin

Do nazywania zwierząt stosuje się często rodzaj gramatyczny bez odróżniania rodzaju naturalnego:

das Rind bydło das Rind

der Bulle byk der Bulle

die Kuh krowa die Kuh

albo

das Reh sarna das Reh

der Bock kozioł der Bock

die Ricke koza die Ricke

W innych przypadkach, dla męskiego i żeńskiego zwierzęcia istnieje tylko jeden określony gramatyczny rodzajnik:

der Karpfen karp der Karpfen

die Maus mysz die Maus

das Wiesel łasica das Wiesel

Rodzaj gramatyczny

Panujący w języku niemieckim system rodzajników jest formalnym systemem gramatycznym, którego cechy systemowe można wyjaśnić i przejrzyście wytłumaczyć tylko w ramach gramatyki historycznej. Jeśli chcemy przedstawić język współczesny, to do większości rzeczowników nie jest możliwe podanie praktycznych reguł. Wielu rzeczowników trzeba nauczyć się razem z rodzajnikiem, który reprezentuje ich rodzaj, np.:

der Kopf głowa der Kopf

die Hand ręka die Hand

das Kinn podbródek das Kinn

der Löffel łyżka der Löffel

die Gabel widelec die Gabel

das Pendel wahadło das Pendel

Jednak wiele rzeczowników można ugrupować, częściowo ze wględów semantycznych(czyli znaczeniowych), lub formalnych. Zaraz wytłumaczę, o co tu dokładnie chodzi. Przedstawię za chwilę reguły przynależności rzeczowników do określonych grup. Wyjątków od tych reguł nie jest przy tym tak aż tak dużo, żeby straciły one sens jako reguły.

Opierając się na historycznie uwarunkowanym stosowaniu pewnych grup znaczeniowych, stwierdzamy, że:

1. Rzeczowniki rodzaju męskiego(Maskulina), to

– nazwy pór roku, mięsięcy i dni tygodnia:

der Sommer lato der Sommer

der Januar styczeń der Januar

der Mittwoch środa der Mittwoch

– nazwy położenia geograficznego, wiatrów i opadów:

der Westen zachód der Westen

der Monsun monsun der Monsun

der Schnee śnieg der Schnee

der Regen deszcz der Regen

der Hagel grad der Hagel

der Nebel mgła der Nebel

der Reif szron der Reif

– nazwy napojów alkoholowych:

der Wein wino der Wein

der Sekt szampan der Sekt

(a poprawnie wino musujące)

der Wodka wódka der Wodka

ale uwaga:

das Bier piwo das Bier

– marki samochodów i nazwy pociągów:

der Audi der Audi

der BMW der BMW

der IC der IC

– nazwy minerałów i kamieni:

der Feldspat skaleń der Feldspat

der Glimmer mika der Glimmer

der Quarz kwarc der Quarz

der Granit granit der Granit

der Basalt bazalt der Basalt

– nazwy gór:

der Kilimanjaro der Kilimanjaro

der Mt. Everest der Mt. Everest

Uwaga:

Przy rzeczownikach złożonych z dwóch lub więcej rzeczowników rodzaj rzeczownika jest taki jak słowa podstawowego, występującego na ostatnim miejscu. Mamy więc:

der Fichtelberg der Fichtelberg

die Zugspitze die Zugspitze

das Matterhorn das Matterhorn

Nazwy gór są tylko częściowo rodzaju męskiego, np.:

der Harz der Harz

Wiele nazw gór są tzw. Pluraliatantum, czyli występują tylko w liczbie mnogiej, np.:

die Kordilleren die Kordilleren

die Alpen die Alpen

die Karpaten die Karpaten

Inne z kolei są złożeniami, połączeniami z rzeczownikiem rodzaju nijakiego

das Gebirge góry das Gebirge:

das Erzgebirge Rudawy das Erzgebirge

das Riesengebirge Karkonosze das Riesengebirge

 

2. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego(Feminina) to:

– nazwy statków i samolotów:

die Titanic die Titanic

die Boening 747 die Boening 747

-nazwy drzew i wielu kwiatów:

die Kiefer sosna die Kiefer

die Birke brzoza die Birke

die Rose róża die Rose

die Nelke goździk die Nelke

die Orchidee orchidea die Orchidee

ale uwaga:

der Ahorn klon der Ahorn

Poza tym rodzaju męskiego są dalsze złożenia z męskim rzeczownikiem

der Baum drzewo der Baum:

der Birnbaum grusza der Birnbaum

der Kaffeebaum kawowiec der Kaffeebaum

Wracamy do rodzaju żeńskiego:

– marki papierosów:

die Marlboro die Marlboro

die Winston die Winston

die Lucky Strike die Lucky Strike

– liczby porządkowe (rzeczownikowe):

die Eins jedynka die Eins

die Neun dziewiątka die Neun

die Tausend tysiąc die Tausend

die Million milion die Million

– większość rzek kończących się na -a i -e są rodzaju żeńskiego:

die Saale die Saale

die Oder Odra die Oder

die Seine Sekwana die Seine

die Themse Tamiza die Themse

Uwaga:

Pozostałe obcojęzyczne nazwy rzek i niektóre niemieckie są rodzaju męskiego, np.:

der Ganges Ganges der Ganges

der Amazonas Amazonka der Amazonas

der Nil Nil der Nil

der Rhein Ren der Rhein

der Main Warta der Main

der Neckar der Neckar

Rodzaju męskiego są również nazwy mórz i oceanów:

der Atlantik der Atlantik

der Pazifik der Pazifik

Jednak najczęściej mamy do czynienia z połączeniami z rzeczownikiem rodzaju męskiego

der Ozean der Ozean:

np.:

der Indische Ozean Ocean Indyjski der Indische Ozean

i rzeczownikiem rodzaju nijakiego

das Meer morze das Meer:

np.:

das Mittelmeer Morze Sródzieme das Mittelmeer

albo rzeczownikiem rodzaju żeńskiego

die See morze die See:

np.:

die Nordsee Morze Północne die Nordsee

Rzeczownik rodzaju męskiego „der See“ oznacza jednak jezioro

der See jezioro der See

np.:

der Bodensee Jezioro Bodeńskie der Bodensee

 

3. Rzeczowniki rodzaju nijakiego(Neutra)

– nazwy hoteli, kawiarni i kin:

das ibis das ibis

das Bonanza Coffee Heroes das Bonanza Coffee Heroes

das Colloseum das Colloseum

– nazwy większości pierwiastków chemicznych:

das Kupfer miedź das Kupfer

das Aluminium aluminium das Aluminium

das Chlor chlor das Chlor

das Radium rad das Radium

Uwaga:

der Phosphor fosfor der Phosphor

der Schwefel siarka der Schwefel

Połączenia z rzeczownikiem rodzaju męskiego

der Stoff substancja der Stoff:

są oczywiście rodzaju męskiego, np.:

der Sauerstoff tlen der Sauerstoff

der Stickstoff azot der Stickstoff

der Wasserstoff wodór der Wasserstoff

– nazwy jednostek fizycznych, liter, nut, kolorów i języków:

das Kilowatt kilowat das Kilowatt

das Ypsilon y – igrek das Ypsilon

das Cis cis das Cis

das Grün zielony das Grün

das Englisch angielski das Englisch

– nazwy środków do czyszczenia i prania:

das Perwoll das Perwoll

das Fairy das Fairy

– nazwy kontynentów, państw, wysp i miejscowości(jeśli bez przydawki występują bez rodzajnika):

czyli

Afrika (bez rodzajnika), ale das große Afrika

Australien (bez rodzajnika), ale das bezaubernde Australien(czarująca Australia)

Schweden (bez rodzajnika), ale das kalte Schweden

Frankreich (bez rodzajnika), ale das heutige Frankreich

Ungarn (bez rodzajnika), ale das interessante Ungarn(interesujące Węgry)

Rügen (bez rodzajnika), ale das nördliche Rügen

Dresden (bez rodzajnika), ale das historische Dresden

Nazwy, które bez przydawki mają rodzajnik określony są z reguły rodzaju męskiego lub żeńskiego:

der Irak der Irak

der Libanon der Libanon

die Schweiz die Schweiz

die Türkei die Türkei

ale są też nazwy państw w liczbie mnogiej:

die USA die USA

die Niederlande die Niederlande

W tym miejscu przypominam:

Er kommt aus dem Iran, aus der Schweiz, aus den USA.

Niektóre nazwy regionów mają rodzaj męski lub żeński, np.:

der Balkan der Balkan

die Lausitz Łużyce die Lausitz

Myślę, że na Łużycach zakończymy dzisiejszy odcinek, ponieważ nieoczekiwanie bardzo się on rozrósł, także podział rzeczowników na podstawie ich form czyli tego jak są zbudowane, a konkretnie, jaki mają przyrostek przedstawię w następnym, kolejnym odcinku. Jest on równie obszerny jak ten. Życzę miłego powtarzania słówek, dziękuję za słuchanie i daj znać, jeśli odcinek Ci się spodobał. Bis bald! Na razie!

Dodatek, przeoczony przy liczbach:

Określenia ilości są rodzaju nijakiego: 

das Hundert sto das Hundert

das Tausend tysiąc das Tausend

das Dutzend tuzin das Dutzend

das Schock kopa das Schock

 

 

 

Typy uczniów – odcinek 3

Dzisiaj nie będzie słówek ani gramatyki. Mam wielką potrzebę podzielić się z tobą moimi obserwacjami z pracy jako nauczycielka niemieckiego. A konkretnie na temat uczniów, których uczę. Podzieliłam ich na siedem typów.

 

Typy uczniów transkrypcja odcinka nr 3

Cześć, jestem Monika.

Dzisiaj nie będzie słówek ani gramatyki. Mam wielką potrzebę podzielić się z tobą moimi obserwacjami z pracy jako nauczycielka niemieckiego. A konkretnie na temat uczniów, których uczę. Podzieliłam ich na siedem typów:

Typ 1. Sporadyczny

Typ 2. Przeciętny

Typ 3. Charyzmatyczny

Typ 4. Wszystkowiedzący

Typ 5. Ponurak

Typ 6. Wzorowy

Typ 7. Nieprzenikniony

Posłuchaj trochę o nich!

Moi uczniowie to osoby dorosłe, w wieku między 20 a 40 rokiem życia, pochodzące z całego świata, ze wszystkich kontynentów. Przyjeżdżają do Berlina z różnch powodów: chcą tu np. studiować, albo mają tu świetną pracę, albo chcą z jakiś powodów zamieszkać w Niemczech na parę lat lub na stałe. Bądź przyjeżdżają tylko na parę miesięcy lub tygodni. Chcą lub muszą nauczyć się języka niemieckiego. Chcę tu zaznaczyć, że nie uczę uchodźców, którzy mogą być straumatyzowani i mieć dużo psychicznych problemów. Moimi uczniami są przedstawiciele różnych zawodów, począwszy od ogrodnika, listonosza i sprzedawcę, przez ludzi z branżej komputerowej(największa grupa), aż do naukowców i artystów. Są też oczywiście studenci.

Niezwykle dobrze pamiętam śpiewaczkę operową z Włoch, która, jak coś raz zaśpiewała, to zatrzęsło budynkiem szkolnym. Wspominam też grupę pięknych, młodych ludzi z Afryki, niestety nie pamiętam, z jakiego kraju. Byli wspaniałymi, inteligentnymi uczniami, którzy przychodzili na lekcje czasem w swoich barwnych ludowych strojach, a ich język ojczysty wprawiał mnie w prawdziwe zdumienie.

Bardzo lubię uczyć Polaków. Niezależnie od tego, do którego typu należą, zajmują oni od razu wyjątkowe miejsce w moim sercu. Wszyscy uczniowie z Polski, których do tej pory uczyłam odróżniają się pozytywnie od reszty grupy. Są inteligentni, błyskotliwi i dowcipni. Mają dużo do powiedzenia na różne tematy, są obyci w świecie. A najważniejsze: wykazują zdecydowaną przewagę w pojmowaniu gramatyki. Przez to, że język polski jako ojczysty jest niezwykle trudny, mamy, myślę już przygotowany umysł na rozumienie nowych aspektów gramatycznych języka obcego. Polacy znają dobrze lub bardzo dobrze angielski i nierzadko inne języki.

Całkowitą zagadką byli i są uczniowie z krajów azjatyckich, szczególnie z Japonii. Tych bardziej obytych w swiecie, podróżujących, studiujących lub pracujących poza Japonią mogłam zrozumieć lepiej, mówię tu o ich reakcjach, mimice. Jednak inni zaskakiwali mnie takim dystansem, i nieprzenikliwością, że często myliłam się w rozpoznawaniu ich przekazu pozawerbalnego. Dlatego należą oni do typu Nieprzenikniony, który jest jednym z przedstawionych przeze mnie siedmiu typów. Oto one:

Typ 1. Sporadyczny

Typ 2. Przeciętny

Typ 3. Charyzmatyczny

Typ 4. Wszystkowiedzący

Typ 5. Ponurak

Typ 6. Wzorowy

Typ 7. Nieprzenikniony

Zanim ci je przedstawię, chcę zaznaczyć, że mój odbiór i przydzielenie danej osoby do wymyślonej przeze mnie kategorii, jest subjektywny, i nie ma na celu ocenienie go. Jego przynależność do danego typu nie określa go jako człowieka, którym jest w sytuacjach dla mnie nieznanych, czyli wszystkich innych, niż sytuacja uczeń – nauczyciel w szkole językowej.

Jest więc na tyle tworem abstrakcyjnym, co istniejącym jedynie w danej sytacji i powstałym pod silnym wpływem wajemnych relacji nauczciel – uczeń. To, co ja widzę moimi belfrowskimi okularami (chociaż ich nie noszę) jest silnie zabarwione moim sposobem odbierania świata i ludzi. Dużą rolę odgrywają oczywiście moje osobiste emocje, przeświadczenia i myślę też teraz, z perspektywy czasu, moje potrzeby co do komunikacji z innymi.

Relacje uczniowsko-nauczycielskie przypominają mi niejako związek psychoterapeuty i klienta, czyli nie jest on z założenia zbalansowany. Terapeuta wie wszystko lub prawie wszstko o kliencie, on o terapeucie niewiele. Nie ma w nim pewnej równowagi takiej jaka jest między przyjaciółmi. Można się spotykać regularnie bardziej lub mniej intensywnie tygodniami, miesiącami lub nawet latami. I ta nierównowaga, ten dziwny, często bardzo jednak serdeczny, emocjonalny związek pozostaje na zawsze zamknięty na prywatność. Przynajmniej w takim zakresie, jaki ja wyznaczam.

Zacznijmy od pierwszego typu, którym jest

Typ Sporadyczny

Przychodzi na lekcje od czasu do czasu. Często się spóźnia.W związku z czym od razu robią mu się zaległości, czym jest sfrustrowany i po jakiej szczególnie ciężkiej lekcji, a takie bywają, jak się połowy nie rozumie, to na następne zajęcia po prostu nie przychodzi. Co oczywiście pogarsza tylko sytuację. Ten uczeń dlatego przychodzi w kratkę, bo często wykonuje ciężki, odpowiedzialny zawód i po prostu nie ma siły na wieczorny kurs. Lub też ma różne zajęcia kreatywne, artystyczne. Jest muzykiem, malarzem bądź filmowcem, lecz jego umysłowa energia wyczerpuje się niestety przed danym terminem kursu. Typy sporadyczne są ludźmi często bardzo inteligentnymi, kreatywnymi i niestety niezwykle wrażliwymi. Co objawia się wcześniej wspomnianą frustracją i niezadowoleniem z samego siebie. Ich inteligencja pozwala często na nadrobienie samodzielnie materiału, z czego jest dumny i zaczyna przychodzić. Nie trwa to jednak długo. Sporadyczny miewa też rodzinę, dzieci, o które musi się też w międzyczasie zatroszczyć. I to też krzyżuje się niestety z lekcjami. Bywa, że nagle znika w połowie kursu, bez słowa pożegnania, żeby potem się pojawić na kolejnym, powtórkowym. I tam powtarza się wszystko od początku. Efekty takiego działania nie zawsze go satysfakcjonują, ale szybko się nie poddaje.

Typ Przeciętny

O nim dużo powiedzieć się nie da. Jest tak przeciętny, że zapominam jego imię w chwili, kiedy się przedstawia. Muszę się wtedy ratować listą, ale i tak cały czas zapominam. Nie wyróżnia się niczym szczególnym, chociaż może by chciał, bo nikt nie chce być przeciętnym, albo za takiego uchodzić.Typ przeciętny ma często niską energię, ziewa, niczym nie zaskakuje. Ma często odrobione zadania domowe, nie ma jednak żadnych pytań. Jest mało kreatywny, ma trudności ze zrozumieniem treści abstrakcyjnych.

Typ Charyzmatyczny

Jest moim ulubionym typem. On lub ona bywają niezwykli, uprawiają często zawody rzadkie, są artystami albo bardzo lubią sztukę. Szybko nawiązują kontakt z nauczycielem i kolegami z kursu. Są zwykle bardzo inteligentni, łapią w mig nowe tematy gramatyczne. Szybko kojarzą znaczenie nowych słów. Lubią śpiewać, i kiedy śpiewamy na lekcji, to robią to chętnie i głośno. Smieją się z żartów, są z reguły pogodni i przyjaźnie do wszystkich nastawieni. Typ charyzmatyczny nie nudzi się na lekcji, nigdy nie ziewa. Jest uważny, skoncentrowany, ale przy tym wyluzowany i skłonny do żarcików. Jest dobrze wychowany, głośno wita się i żegna, często mówi dziękuję. Lubi użyć jakieś nowego słowa, którego grupa nie zna. Trochę lubi się popisać, co robi z wdziękiem i umiarem. Pracuje nad nauką języka samodzielnie, ma ciekawe rzeczy do powiedzenia, jest po prostu miły/miła. Typ charyzmatyczny ma bardzo duży, pozytywny wpływ na resztę grupy, często jest od niej wyraźnie lepszy i jest lubiany przez innych. Uczeń ten ceni nauczyciela, widzi w nim autorytet i współpracuje z nim, przez co lekcje z nim są czystą przyjemnością i przynoszą dużo satysfakcji.

Typ Wszystkowiedzący

Ten uczeń już wie wszystko i przychodzi na lekcje nie wiadomo po co. Oczywiście żartuję. On/Ona są dalecy od wiedzenia wszystkiego, a nawet dużo. Zależy im jednak na tym, żeby wykreować taki swój wizerunek, który mówi: Nie z jednego pieca chleb jadłem, ciemnoty mi wciskać nie będziesz, pani nauczycielko. Przy tym rzadko udaje mu się powiedzieć poprawnie jedno zdanie. Typ wszystkowiedzący często marszczy czoło, zastanawiając się głęboko, czy oby to, co jest napisane na tablicy jest na pewno poprawne. Zadaje często pytania nie związane bezpośrednio z tematem, ale z tylko dla niego znanych powodów odpowiedź wydaje mu się ważna i bez której nie da się obyć. Kwestionuje sprawy oczywiste, wyraża niezadowolenie mimiką, jeśli coś nie jest tak wyjaśnione, jak sobie wyobraża. Zatrzymuje się przy nieważnych rzeczach, wymaga objaśnień, ale nie są mu one na nic przydatne. Nie ufa nauczycielowi, ciągle mam wrażenie, że trzeba go udobruchać, bo się może obrazić. Rzadko się uśmiecha, czasem patrzy dziwnie na człowieka, choć w danym momencie powinien patrzyć w książkę, bo akurat robimy ćwiczenia. Upiera się przy jakimś przez siebie zauważonym błędzie, który błędem nie jest. Kiedy to się wyjaśnia, nie powie przepraszam, tylko coś mruknie. Wychodzi z lekcji mało zadowolony. Każdy uczeń powinien po zajęciaciach mieć wrażenie, że wie więcej niż przed nimi, on chyba myśli odwrotnie. Jest zamknięty na inne rozwiązania lub odpowiedzi, których forma nie odpowiada jego wyobrażeniom.

Typ Ponurak

To, co go charakteryzuje to, niespodzianka, ponuractwo. Nie uśmiecha się nigdy, nawet na „dzień dobry” i „do widzenia“. Czasem w ogóle nie mówi nic na powitanie i pożegnanie. Po prostu wchodzi i wychodzi. Po niemiecku jest takie powiedzenie: „Er geht zum Lachen in den Keller“, czyli „Idzie śmiać się do piwnicy”. Jest tak poważny i chyba tą swoją powagą tak zestresowany, że często mi go szkoda. Nie wiem, co mu jest, ale jest mi czasem głupio, jak przy wszystkich moich staraniach, żeby ten stres mu/jej złagodzić, nic nie polepszam. Często jest nerwowy, chce wypaść dobrze, co jednak mu się nie zawsze udaje, tak jest spięty. Ma odrobione lekcje, jest punktualny, ale trudno go polubić. Kąciki ust w dole, twarz tak poważną, że można się przestraszyć. Nie zaśmieje się z żartu, choć cała grupa się śmieje. Nie chce śpiewać. Tak mi go szkoda, ze często chciałabym podejść, objąć i powiedzieć, że przecież świat jest piękny i może być wesoły, życie też, lekcja nie musi być miejscem na taki stres i powagę. Z czasem dochodzi do mnie jednak, że to taki typ człowieka. Dla niego życie jest ciężkie, nauka języka obcego baaardzo ciężka i od tej ciężkości nawet najjaśniejszy dzień szarzeje. Ponury często nie uczył się nigdy języka obcego, co się na tym świecia zdarza, tak, tak. Są to np. ludzie z angielskojęzycznych krajów i może w to trudno uwierzyć, ale Amerykanie, którzy nie mieli styczności z innym językiem niż angielski, mają bardzo dużo trudności z nauczeniem się języka niemieckiego. Dużą rolę odgrywa też tzw. zaplecze intelektualno-szkolne. Wsród młodych ludzi z całego świata zdarzają się niestety tacy, którzy nie mieli szczęścia chodzić do dobrych szkół. Pochodzą czasem z domów, z których nie wynieśli pewnej ogólnej wiedzy o życiu i świecie. Myślę, że Polacy są w porównaniu z nimi często o wiele lepiej wykształceni i są po prostu bardziej obyci. Tak więc, wracając do Ponuraków, to staram się nie brać ich zachowania osobiście.

Typ Wzorowy

Ten uczeń, lub uczennica często są charyzmatyczni, choć nie zawsze. Mają zawsze zrobione zadania domowe co do jednego, przychodzą wyuczeni. Poświęcają na naukę w domu dużo czasu, to widać od razu na drugiej lekcji. Wzorowy podchodzi bardzo poważnie do tematu, uznaje autorytet nauczyciela i współpracuje z nim. Często się zgłasza, chętnie podejdzie do tablicy, gdy o to poproszę. Mówi od początku poprawnymi gramatycznie zdaniami, powoli, jednak nierzadko bezbłednie. Słychać, że zdaje sobie sprawę ze stuktur, których używa, stosuje je świadomie. Nie do końca wiem, czy lubi się uczyć, ale na pewno ma jakiś plan. Chce osiągnąć postawiony przez siebie cel. Jest realistą, zdaje sobie sprawę ze swoich możliwości, ale też wierzy w siebie i jest w tej wierze spokojny i opanowany. Wie, czego chce. Uczeń wzorowy jest zorganizowany i punktualny. Jeśli wyjątkowo nie może przyjść na lekcje, informuje mnie o tym z dużym wyprzedzeniem. A potem nadrabia samodzielnie materiał i jest na bieżąco. Wzorowy nie ogranicza się do tego, co jest przerabiane na lekcji i zadawane do domu. Sięga chętnie do innych materiałów, przynosi wydrukowane listy gramatyczne, np. z końcówkami przymiotników, których się uczy i z których umie korzystać. Ogląda filmy, słucha piosenek i czyta łatwe teksty po niemiecku. Ma często niezwykle starannie prowadzony zeszyt, w którym dużo zapisuje, podkreśla różnymi kolorami, robi własne notatki. Obojetnie, w jakim punkcie znajomości języka startuje, osiąga bardzo dużo w krótkim czasie. Wzorowy potrafi być też zdystansowany i zamknięty w sobie. Wykazuje, niezależnie od wieku dojrzałość w zachowaniach, reakcjach i podejściu do zajęć.

Bardzo lubię wzorowych uczniów, lekcje wydają się wtedy lekkie, a tematy proste. Cieszę się z satysfakcji, którą oni czerpią z własnych sukcesów.

Typ Nieprzenikniony

O tym typie wspomniałam już na początku. Głównymi przedstawicielami są Japończycy. Nie jest łatwo przyzwyczaić się do ich uwarunkowanego kulturowo dystansu. Nie patrzą w oczy, ich twarz nie wyraża często nic. W kontekście zajęć jest to trochę trudne, bo nie wiadomo, czy rozumieją, czy się dobrze czują, czy wszystko jest w porządku. Nieprzenikoniony mówi często bardzo cichutko i niewyraźnie, często mamrocze. Robi też baaaaardzo długie przerwy między słowami lub zdaniami. Wtedy staram się podkreślić moją mimiką, że jak do tej pory, to wszystko jest dobrze, nie muszą się stresować. Ale nie wiem do końca, czy oni tego potrzebują. Japończycy, choć nie wszyscy, uznają niemiecki za bardzo trudny, mimo że mówią oni z reguły biegle po angielsku, lub znają też inne języki np.: francuzki, włoski. Nieprzenikniony jest często zdyscyplinowany, przychodzi na lekcję regularnie. Nie do końca umiem nawiązać dobry kontakt z tego typem ucznia, pozostaje dla mnie obcy przez całe zajęcia. Oczywiście zadaję sobie pytanie, jak on/ona mnie widzi, czy mnie polubił/polubiła. Paradoksalnie zapamiętuję te osoby na długi czas, może właśnie przez ich inność i obcość.

Przedstawiłam wszystkie moje typy uczniów, o których chciałam powiedzieć. Nie oznacza to jednak, że szufladkuję każdą osobę do danego typu, że osądzam ją, czy jego. Bardzo często jest tak, że uczniowie nie pasują do żadnej z wymienionej grup, z czego tak naprawdę niezwykle się cieszę. Bo po pierwsze, wymienione typy to wynik moich obserwacji na dziś. Obejmuje on mały skrawek rzeczywistości i nieskończonej liczby kombinacji zachowań i reakcji. Moja percepcja pozwala na uporządkowanie i nazwanie jedynie niektórych reakcji ludzkich w danym kontekście. Po drugie, wchodząc w relację, jaką niewątpliwie jest kontakt nauczyciel – uczeń, determinuję moje spojrzenie na innych wskutek moich osobistych doświadczeń.

Poza tym chciałabym tutaj zaznaczyć, że wspólna praca nad poznaniem języka, w późniejszych etapach poznawanie osobowości ucznia przy okazji jego podejścia do nauki, ale też uzyskiwanie informacji na temat jego życia i podejścia do różnych spraw, jest fascynującym, ewoluującym procesem.

Myślę, że to wszystko na dzisiaj. Jeżeli spodobał Ci się ten odcinek to daj znać naciskając odpowiedni symbol. Może to być serduszko, gwiazdka lub kciuk w górę. Cieszyłabym się, jeśli napiszesz w komentarzach co sądzisz o tym temacie. Możesz oczywiście subskrybować mój podcast. Pa!

Skąd jesteś? – odcinek 2

W tym odcinku, nr 2, poznasz

  • pytanie o to, skąd druga osoba jest i jak na nie odpowiedzieć
  • słowa, które używa się na powitanie i pożegnanie
  • pytanie o samopoczucie
  • alfabet

Będzie też oczywiście parę słów o wymowie. Dobrze by było, żebyś odsłuchał/odsłuchała odcinek pierwszy, ale oczywiście możesz przejść od razu do drugiego.

 

Skąd jesteś? transkrypcja odcinka nr 2

 

 

Cześć, nazywam się Monika. Chciałabym wesprzeć cię w nauce języka niemieckiego.

 

W tym odcinku, nr 2, poznasz

  • pytanie o to, skąd druga osoba jest i jak na nie odpowiedzieć

  • słowa, które używa się na powitanie i pożegnanie

  • pytanie o samopoczucie

  • alfabet

 

Będzie też oczywiście parę słów o wymowie. Dobrze by było, żebyś odsłuchał/odsłuchała odcinek pierwszy, ale oczywiście możesz przejść od razu do drugiego.

 

Na moim blogu „niemiecki z Monikązamieszczam transkrypcję podcastów. Będziesz miał zatem możliwość poznania pisowni niemieckiej. Sugeruję jednak, byś odsłuchał/odsłuchała pierwszy raz bez czytania.

 

Ten odcinek przemyślałam tak, żebyś mogła/mógł uczyć się już w trakcie jego słuchania. Tak więc po zwrotach niemieckich, które wypowiadam dwa razy jest po każdym razie krótka chwilka na ich powtórzenie. Potem mówię to samo jeszcze raz. Zachęcam do takiego właśnie, aktywnego słuchania i serdecznie zapraszam.

 

Częstym pytaniem, które  słyszymy, będąc zagranicą jest:

 

Woher kommst du? Skąd jesteś? (Skąd pochodzisz?) Woher kommst du?

 

albo

 

Woher kommen Sie? Skąd pan/pani jest? Skąd państwo/panowie/panie są? Woher kommen Sie?

 

 

 

Sam czasownik kommen“ oznacza „przyjść”, „dojść”. A oto konjugacja w liczbie pojedynczej czasu teraźniejszego i do formy „Sie“:

 

kommen kommen

 

ich komme ich komme

du kommst du kommst

er/sie/es kommt er/sie/es kommt

Sie kommen Sie kommen

 

 

 

Przyjrzyj się temu czasownikowi, a konkretnie końcówkom form

 

ich komme

du kommst

er/sie/es kommt

Proszę zapamiętaj je:

 

-e -e

-st -st

-t -t

 

Większość czasowników w czasie teraźniejszym ma te właśnie końcówki.

 

To pytanie Woher kommst du?“ albo „Woher kommen Sie?“ wcześniej czasami słyszałam. Mój akcent był rejestrowany ogólnie jako słowiański, czasami byłam pytana, czy pochodzę z Rosji. Kiedyś mnie to wkurzało, wręcz lekko oburzało: Jak można w ogóle pomylić akcent rosyjski z polskim. Jednak dla większości Niemców jest to nie do odróżnienia. Dawniej wstydziłam się mojego akcentu i zmieniałam go tak, że stanowił nie lada zagadkę. Typowali na szwedzki (może sugerowali się moim wyglądem), a jedna pani, rozmawiając ze mną wyjawiła mi, że podobnie mówi jej pewna japońska koleżanka. Myślę, że była naprawdę w kropce, widząc moje metr osiemdziesiąt, blond włosy i niewątpliwie europejski wygląd.

 

Jak odpowiadałam?

 

Ich komme aus Polen. Jestem (pochodzę)z Polski. Ich komme aus Polen.

 

Można tu oczywiście sprecyzować i powiedzieć, tak jak ja:

 

Ich komme aus Polen, aus Jelenia Góra. Jestem z Polski, z Jeleniej Góry.

Ich komme aus Polen, aus Jelenia Góra.

 

Mówi się więc:

 

Ich komme aus Deutschland. Pochodzę (jestem) z Niemiec. Ich komme aus Deutschland.

Ich komme aus Italien. Pochodzę (jestem) z Włoch. Ich komme aus Italien.

Ich komme aus Österreich. Pochodzę (jestem) z Austrii. Ich komme aus Österreich.

 

Albo:

 

Ich komme aus Wien. (z Wiednia) Ich komme aus Wien.

Ich komme aus München. (z Monachium) Ich komme aus München.

Ich komme aus Rom. (z Rzymu). Ich komme aus Rom.

 

 

Nazwy państw, miast nie mają z reguły rodzajnika, czyli der“, „die“, das“. Ale:

 

Istnieje grupa państw, które ten rodzajnik muszą mieć. Tak więc przykładowo:

 

Ich komme aus der Türkei. Jestem z Turcji. Ich komme aus der Türkei.

Ich komme aus dem Iran. Jestem z Iranu. Ich komme aus dem Iran.

Ich komme aus der Schweiz. Jestem ze Szwajcarji. Ich komme aus der Schweiz.

Ich komme aus den USA. Jestem ze Stanów, z Ameryki. Ich komme aus den USA.

 

Mamy tu do czynienia z celownikiem, którego dzisiaj nie wyjaśniam, ale na początku nauki wystarczy nauczyć się tych przykładów na pamięć, nie jest ich dużo.

 

 

 

Zajmiemy się teraz podstawowymi wyrażeniami, które używa się na powitanie i pożegnanie.

 

Są to:

 

Hallo! Cześć! (tylko na powitanie) Hallo!

Guten Morgen! Dzień dobry! (tylko rano) Guten Morgen!

Guten Tag! Dzień dobry! (w ciągu dnia) Guten Tag!

Guten Abend! Dobry wieczór! Guten Abend!

 

i

 

Tschüs! Cześć! (tylko na pożegnanie) Tschüs!
Auf Wiedersehen! Do widzenia! Auf Wiedersehen!

Gute Nacht! Dobranoc! Gute Nacht!

 

 

Słowo Hallo” jest używane nagminnie, bardzo często również w sytuacjach, w których w Polsce nie mówi się „cześć”. Np. w sklepie, w aptece, w urzędzie nie powiemy po polsku „cześć”, w Niemczech jak najbardziej jest to normalne, żeby wówczas powiedzieć „hallo“. Następne w popularności jest „Guten Morgen“.

 

Prawie tak samo jak z „Hallo“ dzieje się z„Tschüs“. Czyli są to bardzo popularne słowa. Często spotkasz się też z:

 

Schönen Tag noch! Miłego dnia! A dosłownie: Pięknego dnia jeszcze! Schönen Tag noch!

 

Oczywiście jest to skrót od: Ich wünsche Ihnen(dir) noch einen schönen Tag. (Życzę panu/ci pięknego dnia)

Słyszysz takie życzenie – pożegnanie w sklepach, kawiarniach, restauracjach. Szybko wypowiedziane może brzmieć tak:

 

Schönen Tag noch!

 

Na co można odpowiedzieć:

 

Danke, ebenfalls! (Dziękuję, nawzajem!) Danke, ebenfalls!

Danke, Ihnen auch! (Dziękuję, panu/pani również!) Danke, Ihnen auch!

 

Albo tylko

 

Danke, Tschüs!

 

I się uśmiechnąć.

 

 

Wróćmy na chwilę do wymowy w wyrażeniach:

 

Guten Morgen! Guten Morgen!

Guten Tag! Guten Tag!

 

„e“ w pierwszym i drugim słowie prawie że zanika, słowa te stają się bardzo krótkie, powstaje więc często takie coś, jak

 

Gutn Morgn! Gutn Morgn! (Pisownia niepoprawna)

Gutn Tag! Gutn Tag! (Pisownia niepoprawna)

 

lub wręcz pomija się pierwsze słowo i zostaje

 

Morgen! Morgen!

Tag! Tag!

 

Podobne skarłowacenie głoski „e“ do prawie jej zaniku obserwujemy w pytaniu:

 

Woher kommen Sie? Woher kommen Sie?

 

A konkretnie w słowie kommen“. Wymawia się to tak krótko i zwięźle, że trudno uwierzyć, że jest to czasownik „kommen”. Oczywiście wymowa ta dotyczy tysiąca innych słów, które są podobnie zbudowane.

 

Chciałabym w tym miejscu wprowadzić jeszcze dodatkowe zwroty na pożegnanie. Potraktuj je jako bonus, jeśli je więc kiedyś usłyszysz, będziesz wiedział/wiedziała, o co chodzi.

 

Bis bald! Na razie! Bis bald!

Mach`s gut! Trzymaj się! Mach´s gut!

Bis morgen! Do jutra! Bis morgen!

Pass auf dich auf! Uważaj na siebie! Pass auf dich auf!

 

Wiesz, że możesz użyć też włoskiego Ciao“, ale tylko na pożegnanie? A w Austrii polskiego Pa!“ ? Tak, to możliwe, ale tylko w luźnych, nieformalnych kontaktach.

 

 

Następne popularne pytanie, to oczywiście: Co słychać? Jak leci? (dosłownie: Jak idzie?)

 

Po niemiecku:

 

Wie geht`s? Co słychać? Jest jakby neutralne Wie geht`s?

Wie geht es dir? Tylko do osoby, do której zwracamy się na ty, czyli: Wie geht es dir?

Co u ciebie słychać?

Wie geht es Ihnen? Co u pana/pani/państwa/panów/pań słychać? Wie geht es Ihnen?

 

 

Można na to pytanie odpowiedzieć na różne sposoby. Najprostsze to:

 

Sehr gut, danke! Bardzo dobrze, dziękuję! Sehr gut, danke!

Gut, danke! Dobrze, dziękuję! Gut, danke!

Es geht. Może być. (Jako tako.) Es geht.

Nicht so gut! Nie tak dobrze.(czyli źle.) Nicht so gut!

 

Jak odpowiedzieliśmy na to pytanie, np. Sehr gut, danke! Można oczywiście się spytać:

 

Und dir? W tym pytaniu znaczy to: A u ciebie? Und dir?

lub

Und Ihnen? A u pana/pani? Und Ihnen?

 

 

W końcu czas na alfabet!

 

A, a         B, b         C, c         D, d         E, e         F, f       G, g       H, h  I, i          J, j            K, k          L, l         M, m       N, n      O, o       P, p  Q, q          R, r         S, s         T, t          U, u         V, v      W, w     X, x  Y, y         Z, z         Ä, ä         Ö, ö         Ü, ü        ß

                                      (A-Umlaut)   (O  -Umlaut)  (U-Umlaut  ) (Es-Zett)

 

 

Powtórzy go jeszcze raz Horst, bo ma piękny, niski głos:

 

A, a         B, b         C, c         D, d         E, e         F, f       G, g       H, h  I, i          J, j            K, k          L, l         M, m       N, n      O, o       P, p  Q, q          R, r         S, s         T, t          U, u         V, v      W, w     X, x  Y, y         Z, z         Ä, ä         Ö, ö         Ü, ü        ß

                                      (A-Umlaut)   (O  -Umlaut)  (U-Umlaut  ) (Es-Zett)

 

 

 

Dobrze jest oczywiście znać alfabet, ale, jak się domyślasz, w niemieckim są kombinacje głosek, których wymowę stopniowo się poznaje, np. „sch“ wymawia się jak „sz“, np. tak jak w słowie

die Schule“szkoła. Przegłosy można zapisać też jako „ae“, „oe“ i „ue“.

 

Wymowa różnych głosek uzależniona jest też od sąsiedztwa innych, albo czy jest na końcu wyrazu, ale tego można się też szybko nauczyć intuicyjnie.

 

W tym momencie jeszcze jedno ważne słowo:

 

buchstabieren przeliterować buchstabieren

 

Mein Name ist Barbara Schmidt. Nazywam się Barbara Schmidt. Mein Name ist Barbara Schmidt.

 

Wie bitte? Słucham? (dosłownie: Jak proszę?) Wie bitte?

 

Ich buchstabiere: B-a-r-b-a-r-a S-c-h-m-i-d-t. Przeliteruję: …

Ich buchstabiere: B-a-r-b-a-r-a S-c-h-m-i-d-t.

 

 

Czas na powtórkę. Tak jak wcześniej, powtarzam każde wyrażenie dwa razy, po każdym jest przerwa na to żebyś je powtórzył/powtórzyła. Uwaga, powtórka zawiera słowa i wyrażenia z odcinka pierwszego i drugiego.

 

Ich heiße …

Ich bin …

 

Ich heiße Monika.

Ich bin Monika.

 

Wie heißt du?

Wer bist du?

 

Wie ist dein Name?

Mein Name ist…

 

Wer ist das?

Das ist Juliane.

Das ist Frau Müller.

Das ist Herr Müller.

 

ich

du

er/sie/es

Sie

 

Wie heißen Sie?

Wer sind Sie?

 

heißen

 

ich heiße

du heißt

er/sie/es heißt

Sie heißen

 

 

sein

 

ich bin

du bist

er/sie/es ist

Sie sind

 

Woher kommst du?

Woher kommen Sie?

 

Ich komme aus Polen.

Ich komme aus Deutschland.

Ich komme aus Italien.

Ich komme aus Österreich.

 

Ich komme aus der Türkei.

Ich komme aus dem Iran.

Ich komme aus der Schweiz.

Ich komme aus den USA.

 

Hallo!

Guten Morgen!

Guten Tag!

Guten Abend!

 

Tschüs!
Auf Wiedersehen!

Gute Nacht!

Bis bald!

Mach`s gut!

Bis morgen!

 

Na koniec odpytam cię ze słówek, co bardzo, bardzo lubię robić. Od średniego poziomu zaawansowania uczniów opisuje słówka po niemiecku, możliwie największą ilością innych słów i opisami. Używam też synonimów(czyli słów o podobnym znaczeniu) i antonimów(słów o znaczeniu przeciwstawnym).

 

Na razie jednak podam słowo polskie, powiedz je od razu niemiecku, zaraz potem je usłyszysz, żeby sprawdzić, czy dobrze zapamiętałeś/zapamiętałaś. Potem jest jeszcze chwilka, żeby je po raz kolejny powtórzyć. Uwaga, słówka są z odcinka pierwszego i drugiego.

Zaczynamy!

 

 

Jak się przywitać” i „Skąd jesteś”– odcinek 1 i 2

słówka do zapamiętania

 

 

Przywitanie i pożegnanie Begrüßung und Abschied

Cześć (na powitanie) Hallo

Dzień dobry (rano) Guten Morgen

Dzień dobry Guten Tag

Dobry wieczór Guten Abend

Do widzenia Auf Wiedersehen

Cześć (na pożegnanie) Tschüs

Na razie Bis bald

Trzymaj się Mach`s gut

Do jutra Bis Morgen

 

Imię i nazwisko Name

Nazywam się… Ich heiße…

Jestem… Ich bin

Mam na imię … Mein Name ist…

To jest … Das ist…

Kto …? Wer…?

Jak …? Wie…?

 

Dane osobowe Personalien

pani (w zdaniu: To jest pani Müller) Frau die, en

pan Herr der, -en

imię (ogólnie) Name der, -n

tylko imię Vorname der, -n

nazwisko Familienname der, -n

 

pochodzenie (czyli kraj, z którego jesteś) Herkunft

Skąd …? Woher…?

z … (W zdaniu Jestem z …) aus…

 

kraje, państwa Länder

kraj Land das, -äer

Polska Polen

Niemcy Deutschland

Austria Österreich

Szwajcaria Schweiz, die

 

samopoczucie Befinden

Jak leci? Wie geht’s?

bardzo dobrze sehr gut

dobrze, dobry gut

jakoś idzie es geht

nie za dobrze nicht so gut

 

inne ważne słowa weitere wichtige Wörter

alfabet Alphabet das, -e

przeliterować buchstabieren

też auch

proszę bitte

dziękuję danke

tak ja

nie nein

bardzo sehr

i und

jeszcze noch

dobry/dobrze gut

piękny/pięknie schön

 

czasowniki Verben

nazywać się heißen

przyjść, dojść kommen

być sein

 

zaimki Pronomen

ja ich

ty du

on er

ona sie

ono es

pan, pani, państwo, panowie, panie (kiedy zwracamy się do kogoś w ten sposób) Sie

 

 

Jeżeli przeczytasz transkrypcję tego odcinka, zauważysz dwie rzeczy: rzeczowniki pisze się po niemiecku dużą literą, a za rzeczownikiem jest jego rodzajnik, czyli der, die, das, jak również końcówka w liczbie mnogiej i ewentualnie przegłos (Umlaut). Ale o tym wszystkim później.

 

Udało Ci się powtarzać słówka tak, jak proponowałam na początku? Jak tak, to super!

Das hast du toll gemacht! Świetnie Ci to wyszło!

 

Das ist alles für heute. To tyle na dzisiaj. Bardzo dziękuję za słuchanie i do następnego razu! Bis bald!

 

 

Jeśli spodobał ci się ten odcinek, to daj łapkę w górę. A jeśli chcesz regularnie dostawać wszystkie odckinki – zasubskrybuj! Bis bald! Na razie!

Jak się przedstawić? – odcinek 1

W dzisiejszym odcinku poznasz

  • zwroty potrzebne do przedstawienia się
  • zaimki osobowe w liczbie pojedynczej
  • czasowniki „nazywać się” i „być” w liczbie pojedynczej czasu teraźniejszego
  • formę „Sie“
  • Będzie też parę słów o wymowie, mówieniu na „ty” i zdrobnieniach.

Jak się przedstawić? transkrypcja odcinka nr 1

Cześć, nazywam się Monika. Chciałabym pomóc ci w nauce języka niemieckiego.

W dzisiejszym odcinku poznasz

  • zwroty potrzebne do przedstawienia się

  • zaimki osobowe w liczbie pojedynczej

  • czasowniki „nazywać się” i „być” w liczbie pojedynczej czasu teraźniejszego

  • formę „Sie“

Będzie też parę słów o wymowie, mówieniu na ty” i zdrobnieniach.

Na moim blogu „niemiecki z Monikązamieszczam transkrypcję odcinków podcastu. Będziesz miał/miała zatem możliwość poznania pisowni niemieckiej. Sugeruję jednak, byś odsłuchał/odsłuchała pierwszy raz bez czytania.

Ten odcinek przemyślałam tak, żebyś mogła/mógł uczyć się już w trakcie jego słuchania. Tak więc zwroty niemieckie, które trzeba zapamiętać, wypowiadam dwa razy. Po każdym razie jest krótka chwilka na ich powtórzenie. Niektóre zdania lub wyrażenia wprowadzam jedynie po to, abyś się po prostu osłuchał/osłuchała z niemieckim. Nie trzeba ich na razie uczyć się, w przeciwieństie do tych, które słyszych również na końcu w podsumowaniu. Zachęcam do takiego właśnie, aktywnego słuchania z powtarzaniem i serdecznie zapraszam.

Zaczniemy od zwrotów potrzebnych do przedstawienia się:

Ich heiße … Nazywam się … Ich heiße …

albo:

Ich bin … Jestem … Ich bin …

Ich heiße Monika. Ich heiße Monika.

Ich bin Monika. Ich bin Monika.

Parę słów o wymowie “ch“ w zaimku „ich“ (ja)

Jak słyszysz, jest ono podobne do polskiego „ś”, ale jednak nie jest identyczne. Powiedz proszę „ch“, tak jak w słowie chustka: „ch“. Powiedz teraz „ś”, tak jak w słowie „ślimak”: „ś”

Zaobserwuj przy tym, co robi twój język. Przy „ch“ cofa sie do tyłu, przy „ś” przesuwa się do przodu, lekko się przy tym podnosząc.

Niemieckie „ch“ np. w słowie „ich“ jest jakby między polskim „ch“ i „ś”. Jeśli więc świadomie ułożysz język pośrodku, powstanie niemieckiech“. Spróbuj!

A co z „h“ w słowie „heißen“? (nazywać się). Jest ono łatwiejsze, można nawet pomyśleć, że identyczne z polskim „h“ jak w słowie „halucynacja“. Nie do końca. Wyobraź sobie, że ktoś ma bardzo niski głos i śmieje się takim grubym, rubasznym, „ha, ha, ha“. Zaśmiej się takim niskim głosem: „ha, ha, ha“. Co dzieje się z językiem? Wędruje w dół. I w takiej pozycji języka powiedz „h“, a zaraz „heiße“.

h“ „heiße“ „h“ „heiße“

A teraz całość:

Ich heiße … Ich heiße …

Jeżeli chcesz się spytać, jak osoba, z którą rozmawiasz ma na imię, jak się nazywa, możesz się spytać:

Wie heißt du? Jak się nazywasz? Wie heißt du?

lub

Wer bist du? Kim jesteś? (dosłownie: Kto ty jesteś?) Wer bist du?

Tego drugiego pytania w języku polskim o imię lub nazwisko używamy rzadziej, raczej spytamy się: „Jak masz na imię?”

Wie ist dein Name? Jak masz na imię? (dosłownie: Jakie jest twoje imię?)Wie ist dein Name?

co z kolei nie jest częste w niemieckim.

Na to pytanie odpowiemy:

Mein Name ist… Mam na imię, nazywam się, (dosłownie: Moje imię jest …)Mein Name ist…

Słowo Name oznacza ogólnie imię lub nazwisko. O co konkretnie jest się pytanym, zależy od sytuacji. Dla odróżnienia, czy chodzi o imię czy nazwisko, stosuje się:

(der) Vorname imię (der) Vorname

(der) Familienname nazwisko (der) Familienname

Oczywiście każdy rzeczownik, tak jak „Name”, „Vorname” czy „Familienname” musi mieć rodzajnik i z takim też rodzajnikiem się go uczymy, ale rodzajnik i rodzaj rzeczownika to temat obszerny na odrębny odcinek.

O osobę trzecią możemy się spytać po polsku: Kto to jest?, po niemiecku:

Wer ist das? Kto to jest? Wer ist das?

i odpowiadamy:

Das ist Juliane. To jest Juliane. Das ist Juliane.

Oba te pierwsze pytania, czyli „Wie heißt du?“ i „Wer bist du?“ stosujemy w sytuacji, kiedy już jesteśmy z kimś na „ty“, bądź okoliczności na to pozwalają, czyli jesteś np. na imprezie wśród rówieśników. Zwracanie się bezpośrednio na „ty” jest w Niemczech popularne również w stosunku do osób obcych spotykajacych się środowiskach, tzw. alternatywnych, w klubach, często w kawiarniach. Jest to wtedy oznaką życzliwości i uznania drugiej osoby za jakby należącą już do danego kręgu, grupy. Takie zwracanie się czasem od razu na ty nie jest brakiem szacunku lecz świadomym, przychylnym skróceniem dystansu wynikającego właśnie z obcości lub różnicy wieku. Tak więc, osoba sporo starsza niż grupa, do której wchodzi, może uznać zwracanie się od razu na ty raczej jako komplement.

Zwróć uwagę, że w Niemczech nie ma z reguły zwyczaju zwracania się per „Frau Monika”, czyli „Pani Moniko”, tak jak jest to popularne w Polsce. A już o zdrobnieniach imienia w sytuacjach oficjalnych nie ma mowy. W ogóle Niemcy nie zdrabniają tak chętnie imion, jak robią to Polacy. Do małego dziecka powie się: Antonia lub Alexander, co przecież po polsku jest nie do wyobrażenia. Nie mówi się tak dostojnie dzidziusia. W Polsce byłaby to przecież od razu Tosia lub Oluś, albo dziesiątki innych zdrobnień.

Ten brak zdrobnień w niemieckim jest tak głęboko zakorzeniony w kulturze języka, że Niemiec nie ma odczucia chłodu lub dystansu, jeśli mówi o słodkim synku:

Friedrich Alexander hat wieder gekackt.

A to przecież po polsku: Frycuś Oluś znowu zrobił kupkę.

Oczywiście nie ma też mowy o komiczności zdania po niemiecku:

Laura Maria spielt im Sandkasten.

A po polsku: Laura Maria bawi się w piaskownicy. No nie: Laurusia Marysia bawi się w piaskownicy.

Specjalnie wybrałam podwójne imiona, żeby podkreślić to zjawisko braku zdrobnień. Lub ich sporadycznego stosowania.

Albo taka sytuacja: Poznajesz faceta, dobra, chopaka, a on nazywa się:

Hans-Jörg“.

Zaczynacie się spotykać, poznajesz go w różnych sytuacjach, np. w tańcu. I w innych też. No i chcesz mu powiedzieć coś miłego, np.:

Hans-Jörg, du tanzt aber sehr gut!

Czyli: Świetnie tańczysz, Hans-Jörg.

Albo:

Hans-Jörg, du kannst so gut küssen.

Czyli: Niesamowicie całujesz, Hans-Jörg.

Przy okazji: gut“ czyli dobry, jest bardzo popularnym przymiotnikiem albo przysłówkiem. Przetłumaczyłam go raz jako świetnie, raz jak niesamowicie. Oczywiście są na to odpowiednie niemieckie przymiotniki:

świetnie – glänzend, super, ausgezeichnet

niesamowicie – unheimlich

Ok., ale: w potocznym języku, w sytuacjach, gdzie na wybór słów mają wpływ emocje (taniec, całowanie), sięgamy do najprostszych wyrażeń, wzmacniając je tu takimi wyrażeniami jak np.:

aber“ lub „so“.

Innymi słowy:

Ale ty dobrze tańczysz, Hans-Jörg.

i

Tak dobrze całujesz, Hans-Jörg.

A tak na marginesie: nazwy własne, czyli też imiona nie odmieniają się, najwyżej w dopełniaczu dostaną -s, lub -es ale i tak nie wszystkie.

A co ze słowem schön“ – piękny/pięknie ?

Jest ono tak wszechobecne, trudno sobie wyobrazić niemiecki bez tego wyrazu. Bardzo, bardzo dużo rzeczy, ludzi, zjawisk może być schön“:

eine schöne Frau piękna kobieta

schönes Wetter piękna pogoda

schöne Schuhe piękne buty

Te połączenia są oczywiste. Jednak w mowie potoczne mówi się też:

schöne Pizza tu: pyszna pizza

schöner Kaffee tu: dobra kawa

Popularne jest też:

Es ist schön hier. Podoba mi się tu. (Jest tu pięknie).

Das ist schön. To świetnie. (Jako reakcja na coś, co nam się podoba, co jest po naszej myśli)

albo

Schön, dass du anrufst. Super, że dzwonisz

Coś może być też:

schön praktisch bardzo praktyczne

albo

ganz schön teuer niezwykle drogie

Widzimy więc szerokie zastosowanie tego słowa, ale to jest całkiem normalne. Nie śmiej się więc, jak usłyszysz, że ktoś zjadł:

eine schöne Wurst dobrą kiełbasę

lub chce napić się:

ein schönes, kaltes Bier czyli chce się napić świetnego, chłodnego piwa

Powtórzmy więc:

Wie heißt du? Wie heißt du?

Wer bist du? Wer bist du?

Zauważ, że jeśli masz do czynienia z czasownikiem w drugiej formie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego, czyli „heißt“ albo „bist“ a potem zaimek „du“ (ty), lub inne słowo zaczynające się na „d”, to nie wymawiaj tych słów oddzielnie, lecz połącz je w jedno:

Wie heißt du? Wer bist du?

W tym miejscu proponuję zapoznanie się z zaimkami w liczbie pojedynczej:

ich ja ich

du ty du

er/sie/es on/ona/ono er/sie/es

W języku niemieckim musimy je używać prawie zawsze. Inaczej niż w polskim, gdzie „ja“, „ty“, „my, „wy“ z reguły pomijamy.

Tak więc polskie: „Jak się nazywasz?“, bez rodzajnika „ty“ wyglądało by tak:

Wie heißt? i jest oczywiście niepoprawne.

Do tej pory mówiłam o formach z „ty“, czyli „du“.

A jakiej formy używamy, gdy zwracamy się do kogoś na „pan“, „pani“? Już mówię.

Otóż wszystkie polskie formy takie jak:

„pan, pani, państwo, panowie, panie” wyraża jedno słowo pisane zawsze dużą literą:

Sie

Chodzi tu o mianownik i, uwaga, biernik.

A propos przypadków. Wiesz, ile jest ich w niemieckim? Tylko cztery:

mianownik (Nominativ)

dopełniacz (Genitiv)

celownik (Dativ)

biernik (Akkusativ).

Dla kogoś, kto w ogóle nie wie, co to jest deklinacja, przypadki, czyli dla ludzi, których język ojczysty tych przypadków nie ma, a nie uczyli się żadnego innego języka obcego, oprócz angielskiego, deklinacja jako taka może się wydawać czarną magią. Dla Polaków, którzy mogą się pochwalić siedmioma przypadkami, sam temat odmiany przez przypadki nie powinien przerażać. Dla porównania:

Jeżeli na jedno niemieckie słowoSie“ jest pięć polskich: „pan”, „pani”, „państwo”, „panowie”, „panie”, w niemieckim są cztery przypadki, w polskim jest ich siedem, to: ile form słowa „Sie“ jest w niemieckim? Cztery, zgadza się. W polskim za to 35. Tak, tak: 7 x 5. Zaznaczam, że nie muszą być to różniące się od siebie formy, co nie zmienia jednak faktu, że należy wiedzieć, jaką w odpowiednim momencie użyć.

Wracamy jednak do pytania:

Wie heißen Sie? Jak się pan/pani nazywa? Jak się państwo/panowie/panie nazywają? Wie heißen Sie?

Wer sind Sie? Kim pan/pani jest? Kim państwo/panowie/panie są?Wer sind Sie?

Używam tej formy „Sie“, jeśli zwracam się bezpośrednio do wymienionych osób.

Forma „Sie“ jest używana w kontaktach oficjalnych, formalnych. Jeśli słyszymy więc takie pytanie:

Wie heißen Sie? Wie heißen Sie?

lub

Wer sind Sie Wer sind Sie?

to pytający najprawdopodobnie chce usłyszeć nasze imię i nazwisko, rzadziej tylko imię lub tylko nazwisko.

Odpowiadamy więc:

Ich heiße… Ich heiße…

albo

Ich bin… Ich bin…

i tu wstawiamy nasze imię i nazwisko, lub tylko imię, tylko nazwisko. To zależy oczywiście od sytuacji, w której się znajdujemy. Na przykład, kiedy przedstawiamy się komuś na oficjalnym spotkaniu, to imię i nazwisko, u lekarza lub w urzędzie: możemy podać tylko nazwisko.

Nie jest poprawne:

Ich heiße Frau Müller. Nazywam się pani Müller.

czy

Ich bin Frau Müller. Jestem pani Müller.

lub odpowiednio:

Ich heiße Herr Müller. Nazywam się pan Müller.

Ich bin Herr Müller. Nazywam się pan Müller.

choć niektórzy Niemcy tak mówią.

Ale pamiętaj:

Es ist nicht alles Gold, was glänzt“ czyli: Nie wszystko złoto co się świeci”

co oznacza, że niektórzy Niemcy nie mówią poprawnie, nie zdając sobie z tego sprawy.

Mieliśmy zaimki, więc czas na czasownik w liczbie pojedynczej czasu teraźniejszego. Uwaga: forma „Sie“ łączy się z trzecią osobą liczby mnogiej, ale też ją tu podam.

heißen nazywać się heißen

ich heiße (ja) nazywam się ich heiße

du heißt (ty) nazywasz się du heißt

er/sie/es heißt on/ona/ono nazywa się er/sie/es heißt

Sie heißen pan/pani nazywa się, państwo/panowie/panie nazywają się Sie heißen

i następnie:

sein bsein

ich bin (ja) jestem ich bin

du bist (ty) jesteś du bist

er/sie/es ist on/ona/ono jest er/sie/es ist

Sie sind pan/pani jest Sie sind

państwo/panowie/panie są

Czas na powtórkę. Tak jak wcześniej, powtarzam każde wyrażenie dwa razy, po każdym jest przerwa na to żebyś je powtórzył/powtórzyła.

Ich heiße …

Ich bin …

Ich heiße Monika.

Ich bin Monika.

Wie heißt du?

Wer bist du?

Wie ist dein Name?

Mein Name ist…

Wer ist das?

Das ist Juliane.

Das ist Frau Müller.

Das ist Herr Müller.

ich

du

er/sie/es

Sie

Wie heißen Sie?

Wer sind Sie?

heißen

ich heiße

du heißt

er/sie/es heißt

Sie heißen

sein

ich bin

du bist

er/sie/es ist

Sie sind

Na koniec odpytam cię ze słówek i zwrotów z dzisiejszego odcinka

Nie jest ich dużo. Podaje słowo polskie, powiedz je od razu niemiecku, zaraz potem je usłyszysz, żeby sprawdzić, czy dobrze zapamiętałeś/zapamiętałaś. Potem jest jeszcze chwilka, żeby je po raz kolejny powtórzyć. Uwaga, zaczynamy!

Jak się przywitać” – odcinek nr 1

słówka i zwroty do zapamiętania

Nazywam się… Ich heiße…

Jestem… Ich bin …..

Mam na imię … Mein Name ist …..

Jak masz na imię? Wie ist dein Name?

Jak się nazywasz? Wie heißt du?

Kim jesteś? (w pytaniu o imię) Wer bist du?

Jak sie pan/pani nazywa? Wie heißen Sie?

Jak sie pan/pani nazywa? Wer sind Sie?

Kto …? Wer …?

Jak …? Wie …?

To jest … Das ist…

Kto to jest? Wer ist das?

pani Frau die, en

w zdaniu: To jest pani Müller

pan Herr der, -en

imię (ogólnie) Name der, -n

tylko imię Vorname der, -n

nazwisko Familienname der, -n

dobry/dobrze gut

piękny/pięknie schön

nazywać się heißen

być sein

ja ich

ty du

on er

ona sie

ono es

pan, pani, państwo, panowie, panie Sie

(kiedy zwracamy się do kogoś w ten sposób)

Jeżeli przeczytasz transkrypcję tego odcinka, zauważysz w tabelce dwie rzeczy: rzeczowniki pisze się po niemiecku dużą literą, a za rzeczownikiem jest jego rodzajnik, czyli der, die, das, jak również końcówka w liczbie mnogiej i ewentualnie przegłos (Umlaut). Ale o tym wszystkim później.

Udało Ci się powtarzać słówka tak, jak sugerowałam na początku? Myślę, że tak.

Das hast du toll gemacht! Świetnie Ci to wyszło!

Und… das ist alles für heute. To tyle na dzisiaj. Bardzo dziękuję za słuchanie i do następnego razu! Bis bald!

Jeśli spodobał ci się ten podcast, to daj łapke w górę. Będę też wdzięczna za subskrybcję. Bis bald! Na razie!